Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

अतिकायवधः

The Slaying of Atikāya

तदस्मिन्क्रियतांयत्नःक्षिप्रंपुरुषपुंगव ।पुरावानरसैन्यानिक्ष्यंनयतिसायकैः ।।।।

tad asmin kriyatāṃ yatnaḥ kṣipraṃ puruṣapuṅgava | purā vānarasainyāni kṣayaṃ nayati sāyakaiḥ ||

เพราะฉะนั้น โอ้บุรุษผู้ประเสริฐ จงเร่งเพียรจัดการเขาเสีย—ก่อนที่เขาจะใช้ศรนำกองทัพวานรไปสู่ความพินาศ

ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Temporal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formकाल/अनन्तर-अव्यय (adverb: ‘then/thereafter’)
अतिकायःAtikaya
अतिकायः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअतिकाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
बलवान्mighty
बलवान्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootबलवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (अतिकायः)
प्रविश्यhaving entered
प्रविश्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया/Gerund)
TypeVerb
Rootप्र-√विश् (धातु)
Formकृदन्त (क्त्वा/ल्यप्), अव्ययभाव (gerund): ‘having entered’
हरिवाहिनीम्the monkey army
हरिवाहिनीम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootहरि + वाहिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘हरीणां वाहिनी’
विष्फारयामासtwanged
विष्फारयामास:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवि-√स्फार् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; causative sense in usage ‘twanged/caused to resound’
धनुःbow
धनुः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
ननादroared/sounded
ननाद:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√नद् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formआवृत्ति-अव्यय (adverb: ‘again’)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formआवृत्ति-अव्यय (repetition for emphasis)

"Oh, best of men! Quickly make efforts to put an end to him before he puts down Vanara army."

A
Atikāya
V
Vānara-sena (monkey army)

FAQs

A leader’s dharma includes timely protection of allies; delay in confronting a clear danger can become a moral failure when it risks avoidable harm.

A warning is issued to neutralize Atikāya quickly before he devastates the vānara forces.

Decisiveness and protective responsibility in command.