HomeRamayanaYuddha KandaSarga 71Shloka 106

Shloka 106

तंब्रह्मणोऽस्त्रेणनियुज्यचापेशरंसुपुङ्खंयमदूतकल्पम् ।सौमित्रिरिन्द्रारिसुतस्यतस्यससर्जबाणंयुधिवज्रकल्पम् ।।।।

taṃ brahmaṇo’streṇa niyujya cāpe śaraṃ supuṅkhaṃ yamadūta-kalpam |

saumitrir indrāri-sutasya tasya sasarja bāṇaṃ yudhi vajra-kalpam ||

แล้วโสมิตรีได้ขึ้นสายธนูด้วยศรที่มีขนงามยิ่ง อัญเชิญอัสตราของพระพรหมาประสิทธิ์ไว้ ดุจทูตแห่งพระยม ครั้นอยู่ท่ามกลางยุทธภูมิ เขาก็ปล่อยศรดุจสายฟ้าฟาดนั้นใส่บุตรแห่งศัตรูพระอินทร์ (อติกายะ)

तम्that (arrow)
तम्:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
अस्त्रेणwith the weapon
अस्त्रेण:
Karaṇa (करण/instrument)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
नियुज्यhaving charged
नियुज्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootनि + √युज् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); 'having charged/applied'
चापेon the bow
चापे:
Adhikaraṇa (अधिकरण/location)
TypeNoun
Rootचाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
शरम्arrow
शरम्:
Karma (कर्म/object; apposition to तम्)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सुपुङ्खम्well-feathered
सुपुङ्खम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + पुङ्ख (प्रातिपदिक)
Formसमासः कर्मधारय (su-puṅkha = 'having fine feathers'); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; शरम् इति विशेषणम्
यमदूतकल्पम्like a messenger of death
यमदूतकल्पम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयम + दूत + कल्प (प्रातिपदिक)
Formसमासः तत्पुरुष (yama-dūta-kalpa = 'like Yama’s messenger'); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; शरम् इति विशेषणम्
सौमित्रिःSaumitri
सौमित्रिः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootसौमित्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इन्द्रारिसुतस्यof the son of Indra’s enemy
इन्द्रारिसुतस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootइन्द्र + अरि + सुत (प्रातिपदिक)
Formसमासः तत्पुरुष (indrāri-suta = 'son of Indra’s enemy'); पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
तस्यof that (one)
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive; apposition)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
ससर्जreleased
ससर्ज:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√सृज् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
बाणम्arrow
बाणम्:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
युधिin battle
युधि:
Adhikaraṇa (अधिकरण/location)
TypeNoun
Rootयुध् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
वज्रकल्पम्thunderbolt-like
वज्रकल्पम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवज्र + कल्प (प्रातिपदिक)
Formसमासः तत्पुरुष (vajra-kalpa = 'like a thunderbolt'); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बाणम् इति विशेषणम्

Golden feathered arrow, which resembled thunderbolt, was released on Atikaya, enemy of Indra for whom it was like a messenger of death. It was charged with Brahma's mystic by Saumithri and released on fixing it.

S
Saumitri (Lakṣmaṇa)
B
Brahmā
Y
Yama
I
Indra
A
Atikāya

FAQs

Lakṣmaṇa’s act is framed as disciplined, purposeful combat: a righteous warrior uses divinely sanctioned power with focus to stop an adharma-aligned aggressor, protecting the just cause rather than indulging in cruelty.

Satya here is the fidelity to rightful intent and duty: the narrative presents Lakṣmaṇa’s action as aligned with the truthful commitment to Rāma’s cause—defeating forces that uphold falsehood and tyranny—rather than as arbitrary violence.