Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

अतिकायवधः

The Slaying of Atikāya

तोऽतिकायंकाकुत्स्थोरथस्थंपर्वतोपमम् ।ददर्शधवनिनंदूराद्गर्जन्तंकालमेघवत् ।।।।

tato'tikāyaṃ kākutstho rathasthaṃ parvatopamam | dadarśa dhanvinaṃ dūrād garjantaṃ kālameghavat ||

แล้วกากุตสถ์วงศ์ได้เห็นอาติกายะจากไกล ยืนอยู่บนรถศึกดุจภูผา ถือคันศร และคำรามดั่งเมฆดำในกาลปรลัย

ततःthen
ततः:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: then/thereupon)
अतिकायम्Atikāya
अतिकायम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअतिकाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
काकुत्स्थःKākutstha (Rāma)
काकुत्स्थः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकाकुत्स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
रथस्थम्standing on a chariot
रथस्थम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootरथ + स्थ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (रथे स्थितः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (to अतिकायम्)
पर्वतोपमम्mountain-like
पर्वतोपमम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपर्वत + उपम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (पर्वतस्य उपमः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
ददर्शsaw
ददर्श:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
धन्विनम्the bowman
धन्विनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधन्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; ‘bowman’
दूरात्from a distance
दूरात्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदूर (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-एकवचनरूपेण अव्यय (ablatival adverb): ‘from afar’
गर्जन्तम्roaring
गर्जन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootगर्ज् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त (present active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (to अतिकायम्/धन्विनम्)
कालमेघवत्like a dark cloud
कालमेघवत्:
Upama-dyotaka (उपमाद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootकालमेघ + वत् (प्रातिपदिक)
Formवत्-प्रत्ययान्त उपमा-शब्दः; अव्ययवत् प्रयोगः (comparative: like a dark cloud)

Then Kakutstha saw from a distance form of huge body looking like a mountain, wielding bow, rumbling like a cloud at universal destruction.

K
Kakutstha
A
Atikaya

FAQs

In this specific context of the Yuddha Kanda, 'Kakutstha' refers to Lakshmana, who spots the formidable demon Atikaya entering the battlefield to challenge the Vanara army.

The term 'kālameghavat' means 'like a cloud at the time of universal dissolution.' It signifies the terrifying power, darkness, and loud roaring nature of Atikaya, presenting him as a force of destruction against Dharma that must be quelled.