Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

त्रिशिरा–देवान्तक–महोदर–मत्त

महापार्श्व) वधः | Slaying of Trisira, Devantaka, Mahodara, and Matta (Mahaparsva

अमृष्यमाणस्तंघोषमुत्पपातनिशाचरः ।उत्पत्य च हनूमन्तंताडयामासमुष्टिना ।।।।

amṛṣyamāṇas taṃ ghoṣam utpapāta niśācaraḥ |

utpatya ca hanūmantaṃ tāḍayāmāsa muṣṭinā ||

ทนเสียงคำรามนั้นมิได้ รากษสผู้เที่ยวราตรีก็ผุดลุกพรวด แล้วกระโจนเข้าหาหนุมาน ต่อยด้วยกำปั้น

अमृष्यमाणःunable to endure
अमृष्यमाणः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमृष् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; नञ्-पूर्वक; 'not enduring'
तम्that
तम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
घोषम्roar, sound
घोषम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootघोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उत्पपातsprang up
उत्पपात:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; उत्-उपसर्ग; 'sprang up'
निशाचरःnight-ranger (rakshasa)
निशाचरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनिशाचर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (निशायां चरति)
उत्पत्यleaping up
उत्पत्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootपत् (धातु) + ल्यप्
Formल्यपन्त अव्यय (gerund); उत्-उपसर्ग; 'having leapt'
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
हनूमन्तम्Hanuman
हनूमन्तम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootहनूमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ताडयामासstruck
ताडयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootताड् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; णिच् (causative) प्रयोगः; 'struck'
मुष्टिनाwith a fist
मुष्टिना:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootमुष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

Unable to bear that roar, that Rakshasa got up jumping and struck Hanuman with his fist.

H
Hanumān
T
Triśiras (implied as the niśācara here)

FAQs

The verse contrasts agitation with righteous steadiness: acting from wounded pride and anger clouds discernment and leads to reckless choices.

Provoked by Hanumān’s roar, the rākṣasa attacks directly with a punch.

By implication, Hanumān’s fearlessness—his roar does not seek cruelty but signals unwavering resolve.