Previous Verse
Next Verse

Shloka 28

त्रिशिरा–देवान्तक–महोदर–मत्त

महापार्श्व) वधः | Slaying of Trisira, Devantaka, Mahodara, and Matta (Mahaparsva

महोदरस्तुसङ्कृद्धःकुञ्जरंपर्वतोपमम् ।भूयस्समधिरुह्याशुमन्दरंरमशिमानिव ।।।।ततोबाणमयंवर्षंनीलस्योरस्यपातयत् ।गिरौवर्षंतडिच्चक्रचापवानिवतोयदः ।।।।

mahodaras tu saṅkruddhaḥ kuñjaraṃ parvatopamam |

bhūyaḥ samadhiruhyāśu mandaraṃ ramaśimān iva ||

tato bāṇamayaṃ varṣaṃ nīlasyorasi pātayat |

girau varṣaṃ taḍiccakracāpavān iva toyadaḥ ||

แล้วมหโทระผู้เดือดดาลด้วยโทสะ ก็รีบขึ้นขี่ช้างดุจภูผา—ประหนึ่งสุริยะผู้มีรัศมีรุ่งเรืองขึ้นเหนือเขามันทระ—แล้วจึงโปรยสายฝนแห่งศรลงสู่ทรวงอกของนีละ ดุจเมฆฝนที่มีสายฟ้าและรุ้งพาด พรั่งพรูฝนลงบนภูเขา

mahodaraḥMahodara
mahodaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahodara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन
tubut
tu:
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/अन्वय (but/indeed)
saṅkṛddhaḥenraged
saṅkṛddhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsaṃ-√krudh (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (mahodaraḥ)
kuñjaramelephant
kuñjaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkuñjara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन
parvatopamammountain-like
parvatopamam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootparvata-upama (प्रातिपदिक; पर्वत + उपम)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (पर्वतस्य उपमः) विशेषण (kuñjaram)
bhūyaḥagain / once more
bhūyaḥ:
TypeIndeclinable
Rootbhūyaḥ (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
samadhiruhyahaving mounted
samadhiruhya:
पूर्वकाल (पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootsam-adhi-√ruh (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive), अव्ययभाव
āśuquickly
āśu:
TypeIndeclinable
Rootāśu (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
mandaramMandara (mountain)
mandaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmandara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन
ramaśimānthe radiant one (the Sun)
ramaśimān:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootraśmi-mat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; विशेष्य-उपमान (one possessing rays = Sun)
ivalike
iva:
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (comparative particle)
tataḥthen
tataḥ:
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
bāṇamayammade of arrows
bāṇamayam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootbāṇa-maya (प्रातिपदिक; बाण + मय)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (बाणैः मयम्) विशेषण (varṣam)
varṣamshower / rain
varṣam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvarṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन
nīlasyaof Nila
nīlasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootnīla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी, एकवचन
urasion the chest
urasi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rooturas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन
apātayatshowered / caused to fall
apātayat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√pat (धातु)
Formलङ् (imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; causative sense in context = caused to fall/showered
girauon a mountain
girau:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootgiri (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन
varṣamrain
varṣam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvarṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन
taḍiccakracāpavānhaving lightning and rainbow
taḍiccakracāpavān:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roottaḍit-cakra-cāpa-vat (प्रातिपदिक; तडित् + चक्र + चाप + वत्)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (तडित्-चक्र-चापवत् = lightning, halo, rainbow-possessing) विशेषण (toyadaḥ)
ivalike
iva:
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय
toyadaḥrain-cloud
toyadaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottoyada (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन

Mahodara got enraged, mounted on an elephant just as the Sun went over Mandara mountain and went for war. Then Mahodara wielding bow rained arrows, just as rainy clouds with lightning and rainbows showers rain, on the mountain like chest of Neela.

M
Mahodara
N
Nīla
M
Mandara
S
Sun (ramaśimān)
R
Rain-cloud (toyada)
L
Lightning (taḍit)
E
Elephant (kuñjara)

FAQs

Dharma is indirectly taught through imagery: power and grandeur (elephant, sun, mountain) are ethically neutral—what matters is whether strength is governed by righteousness or by anger.

Mahodara enters the fight in fury, mounts a massive elephant, and unleashes a dense volley of arrows at Nīla.

On Nīla’s side, steadfastness under overwhelming force is foregrounded; on Mahodara’s side, martial energy is intensified by rage.