Previous Verse

Shloka 34

कुम्भकर्णप्रस्थानम् तथा अङ्गदप्रेरणा

Kumbhakarna’s sortie and Angada’s rallying of the Vanaras

ऋषभशरभमैन्दधूम्रनीलाःकुमुदसुषेणगवाक्षरम्भताराः ।द्विविदपनसवायुपुत्रमुख्यास्त्वरिततराभिमुखंरणं ।।।।

ṛṣabhaśarabha-mainda-dhūmra-nīlāḥ kumuda-suṣeṇa-gavākṣa-rambha-tārāḥ |

dvivida-panasa-vāyuputra-mukhyās tvaritatarābhimukhaṁ raṇaṁ ||

ฤษภะ ศรภะ ไมณฑะ ธูมระ นีละ; กุมุทะ สุเสณะ ควากษะ รัมภะ และตารา—โดยมีทวิวิดะ ปนสะ และบุตรแห่งเทพวายุ (หนุมาน) เป็นผู้นำสำคัญ—ต่างเร่งรุดมุ่งหน้าเข้าสู่สนามรบ

ṛṣabha-śarabha-mainda-dhūmra-nīlāḥRishabha, Sharabha, Mainda, Dhumra, and Nila
ṛṣabha-śarabha-mainda-dhūmra-nīlāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootṛṣabha/śarabha/mainda/dhūmra/nīla (प्रातिपदिक-s)
FormItaretara-dvandva (copulative list of names); Puṃliṅga, Prathamā (Nominative/1st), Bahuvacana
kumuda-suṣeṇa-gavākṣa-rambha-tārāḥKumuda, Susena, Gavaksha, Rambha, and Tara
kumuda-suṣeṇa-gavākṣa-rambha-tārāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkumuda/suṣeṇa/gavākṣa/rambha/tārā (प्रातिपदिक-s)
FormItaretara-dvandva; Puṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana
dvivida-panasa-vāyuputra-mukhyāḥwith Dwivida, Panasa, and Vayu's son (Hanuman) as the chief ones
dvivida-panasa-vāyuputra-mukhyāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootdvivida/panasa/vāyuputra (प्रातिपदिक) + mukhya (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (enumerative + qualifier): dvivida-panasa-vāyuputrāḥ ye mukhyāḥ; Puṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana
tvaritatara-abhimukhamvery swiftly, facing toward
tvaritatara-abhimukham:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottvarita (प्रातिपदिक) + tara (तद्धित/तरप्) + abhimukha (प्रातिपदिक)
FormAvyayībhāva used adverbially (kriyā-viśeṣaṇa): 'more swiftly, facing toward'
raṇamto the battle/battlefield
raṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootraṇa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (Accusative/2nd), Ekavacana; gati-kriyāyāḥ karma (object of motion)

Rshaba, Sarabha, Mainda and Nila, Kumuda, Susena, Rambha, and Tara headed by Dwiviida, Panasa and Hanuman marched ahead swiftly to the battlefield.।। ityārṣēvālmīkīyēśrīmadrāmāyaṇēādikāvyēyuddhakāṇḍēṣaṣṭitamassargaḥ ।।This is the end of the sixty sixth sarga of Yuddha Kanda of the first epic, the holy Ramayana composed by sage Valmiki.

Ṛṣabha
Ś
Śarabha
M
Mainda
D
Dhūmra
N
Nīla
K
Kumuda
S
Suṣeṇa
G
Gavākṣa
R
Rambha
T
Tārā
D
Dvivida
P
Panasa
H
Hanūmān (Vāyuputra)
B
battlefield (raṇa)

FAQs

Dharma is upheld through coordinated service: many leaders align their strength toward a righteous end rather than acting from fear or ego.

After regrouping, the principal Vānara chiefs surge back toward combat to meet the threat.

Saṅgha-bhāva (unity) and utsāha (energetic resolve): collective courage reasserts itself under capable leaders.