Previous Verse
Next Verse

Shloka 38

कुम्भकर्णप्रस्थानम्

Kumbhakarna’s Departure for Battle

रक्ताक्षास्सुमहाकायानीलाञ्चनचयोपमाः ।शूलानुद्यम्यखडगांश्चनिशितांश्चपरश्वधान् ।।।।बहुव्यामांश्चपरिघान्गदाश्चमुसलानि च ।तालस्कन्धांश्चविपुलान्क्षेपणीयान्दुरासदान् ।।।।

raktākṣāḥ sumahākāyā nīlāñcanacayopamāḥ |

śūlān udyamya khaḍgāṃś ca niśitāṃś ca paraśvadhān ||6.65.38||

bahuvyāmāṃś ca parighān gadāś ca musalāni ca |

tālaskandhāṃś ca vipulān kṣepaṇīyān durāsadān ||6.65.38||

ดวงตาแดงฉาน กายมหึมา ดำดุจพูนผงอัญชันสีน้ำเงิน—พวกเขายกศูลสามง่าม ดาบ และขวานคมกริบออกเดินหน้า; พร้อมทั้งกระบองเหล็กยาวหลายวา คทา ไม้ตะบอง ท่อนไม้ตาลมหึมา และอาวุธขว้างอันยากจะต้านทาน

रक्ताक्षाःhaving red eyes
रक्ताक्षाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootरक्त-अक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः (रक्ते अक्षीणि येषाम्)
सुमहाकायाःvery huge-bodied
सुमहाकायाः:
कर्ता (Karta/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootसु-महा-काय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः
नीलाञ्चनचयोपमाःlike a mass of dark collyrium
नीलाञ्चनचयोपमाः:
कर्ता (Karta/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootनील-अञ्जन-चय-उपम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (नीलाञ्जनचयस्य उपमा इव)
शूलान्tridents
शूलान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootशूल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
उद्यम्यhaving raised
उद्यम्य:
पूर्वकाल (Purvakala/Anterior action)
TypeVerb
Rootउद्-√यम् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having lifted/raised’
खडगान्swords
खडगान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootखड्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
and
:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
निशितान्sharpened
निशितान्:
कर्म (Karma/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootनि-√शा (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP/क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; खडगान्/परश्वधान् इति विशेषण
and
:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
परश्वधान्axes
परश्वधान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपरश्वध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

Rakshasas with blood red eyes, of huge body size, dark blue in colour, holding tridents, sharpened whetted axes and weapons of many kinds, iron bars and maces, clubs, mallets and palmyra trees, the evil minded vast army set out.

R
Rākṣasas

FAQs

By detailing instruments of harm, the verse implicitly frames war as a domain requiring restraint and righteousness; dharma is measured by how power is used, not merely possessed.

The poet catalogs the terrifying appearance and armaments of the rākṣasa troops advancing to battle.

Strength and preparedness (bala, udyama), presented as raw force that must be ethically governed to align with dharma.