Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

कुम्भकर्णदर्शनम्

The Appearance of Kumbhakarna and the Account of His Might

कुम्भकर्णस्यदौरात्म्यंशशंसुस्तेप्रजापतेः ।।6.61.19।।प्रजानांभक्षणंचापिधर्षणं च दिवौकसाम् ।आश्रमध्वंसनंचापिपरस्त्रीहरणंभृशम् ।।6.61.20।।

kumbhakarṇasya daurātmyaṃ śaśaṃsus te prajāpateḥ ||6.61.19||

prajānāṃ bhakṣaṇaṃ cāpi dharṣaṇaṃ ca divaukasām |

āśramadhvaṃsanaṃ cāpi parastrīharaṇaṃ bhṛśam ||6.61.20||

พวกเขากราบทูลพระปรชาปติ (พระพรหม) ถึงความชั่วช้าของคุมภกรรณว่า เขากลืนกินหมู่ประชา ล่วงละเมิดเหล่าผู้สถิตในสวรรค์ ทำลายอาศรมของฤๅษี และฉุดคร่าภรรยาของผู้อื่นอย่างทารุณ

कुम्भकर्णस्यof Kumbhakarna
कुम्भकर्णस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootकुम्भकर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (genitive/सम्बन्ध), एकवचन
दौरात्म्यम्wickedness/cruelty
दौरात्म्यम्:
कर्म (Object of reporting)
TypeNoun
Rootदौरात्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (accusative/कर्म), एकवचन
शशंसुःreported/told
शशंसुः:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootशंस् (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
तेthey
ते:
कर्ता (Subject of शशंसुः)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
प्रजापतेःto/of Prajapati (Brahma)
प्रजापतेः:
सम्बन्ध (To/at Brahma—genitive with verbs of speaking)
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (genitive/सम्बन्ध), एकवचन
प्रजानाम्of creatures
प्रजानाम्:
सम्बन्ध (Object’s genitive)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (genitive), बहुवचन
भक्षणम्devouring
भक्षणम्:
विषय (Item reported)
TypeNoun
Rootभक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (nominative; item in list), एकवचन
and
:
समुच्चय (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
अपिalso
अपि:
समुच्चय/अवधारण (Also/emphasis)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
धर्षणम्outraging/violence
धर्षणम्:
विषय (Item reported)
TypeNoun
Rootधर्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
समुच्चय (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
दिवौकसाम्of the dwellers in heaven (gods)
दिवौकसाम्:
सम्बन्ध (Whom he outrages—genitive)
TypeNoun
Rootदिवौकस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (genitive), बहुवचन
आश्रमध्वंसनम्destruction of hermitages
आश्रमध्वंसनम्:
विषय (Item reported)
TypeNoun
Rootआश्रम-ध्वंसन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समास: आश्रमस्य ध्वंसनम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
and
:
समुच्चय (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
अपिalso
अपि:
समुच्चय/अवधारण (Also)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
परस्त्रीहरणम्abduction of others’ wives
परस्त्रीहरणम्:
विषय (Item reported)
TypeNoun
Rootपर-स्त्री-हरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समास: परस्याः स्त्रियाः हरणम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
भृशम्violently/excessively
भृशम्:
क्रियाविशेषण (Degree/manner)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)

That foremost of Rakshasas was like a mountain in appearance, it was like Lord Narayana taking steps to the sky earlier.

K
Kumbhakarṇa
P
Prajāpati (Brahmā)

FAQs

Dharma protects the vulnerable and upholds social order: devouring the innocent, violating others, destroying āśramas, and abducting women are explicit markers of adharma, demanding correction by lawful authority.

The Devas and other beings formally present Brahmā with a list of Kumbhakarṇa’s crimes to seek intervention.

The emphasized virtue is truth-speaking for the common good: they articulate wrongdoing clearly (satya) so that cosmic and social justice (dharma) can be restored.