Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

अकम्पनवधः — The Slaying of Akampana

Hanuman’s rout of the Rakshasa host

अन्योन्यंप्रममन्थुस्तेविविशुर्नगरंभयात् ।पृष्ठतस्तेतुसम्मूढाःप्रेक्षमाणामुहुर्मुहुः ।।6.56.34।।

anyonyam pramamanthus te viviśur nagaraṃ bhayāt |

pṛṣṭhatas te tu sammūḍhāḥ prekṣamāṇā muhur muhuḥ ||6.56.34||

ด้วยความกลัวพวกเขาเบียดเสียดกระแทกกันเองขณะเข้าเมือง และด้วยความมึนงงก็หันกลับไปมองด้านหลังซ้ำแล้วซ้ำเล่า

अन्योन्यम्one another
अन्योन्यम्:
कर्म (Karma/Reciprocal object)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक) + अन्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषणार्थे द्वितीया-एकवचनम् (Accusative used adverbially); परस्परम् इत्यर्थः
प्रममन्थुःjostled/crushed
प्रममन्थुः:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootप्र-मन्थ् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्
तेthey
ते:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम्
विविशुःentered
विविशुः:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootवि-विश् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्
नगरम्the city
नगरम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootनगर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (Neuter, Accusative, Singular)
भयात्from fear
भयात्:
हेतु (Hetu/Cause)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे पञ्चमी-एकवचनम् (Neuter, Ablative, Singular)
पृष्ठतःfrom behind/backwards
पृष्ठतः:
देशाधिकरण (Deśa-adhikaraṇa/Place)
TypeIndeclinable
Rootपृष्ठतः (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (adverb: from behind/behindwards)
तेthey
ते:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम्
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपातः (particle)
सम्मूढाःbewildered
सम्मूढाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootसम्-मुह् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्तः; पुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम्; ते इति विशेषणम्
प्रेक्षमाणाःlooking back
प्रेक्षमाणाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootप्र-ईक्ष् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्तम् (present middle participle); पुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम्; ते इति विशेषणम्
मुहुःagain and again
मुहुः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक-अव्ययम् (adverb: repeatedly)
मुहुःagain and again
मुहुः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक-अव्ययम्; यमक-प्रयोगः (reduplication for emphasis)

Again, and again looking back in fear, covertly, bewildered, crushing one another, they went into the Lanka city.

L
Lanka (city, implied by immediate context)

FAQs

Fear-driven action leads to harm even among one’s own side (they crush each other). The Ramayana’s ethical lens suggests that adharma produces social disintegration, whereas dharma supports order and mutual protection.

The fleeing rakshasas pour into the city in confusion, repeatedly glancing back as they retreat.

Negatively emphasized is the loss of self-control; implicitly praised is the steadiness that comes from righteousness and truth-aligned purpose.