Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

युद्धकाण्डे त्रिपञ्चाशः सर्गः — धूम्राक्षवधश्रवणं, वज्रदंष्ट्रप्रेषणं, अङ्गद-राक्षसयुद्धम्

Ravana Dispatches Vajradamshtra; Portents and Angada’s Assault

केचिदस्त्राणिसन्सृज्यबाहुयुद्धमकुर्वत ।तलैश्चचरणैश्चापिमुष्टिभिश्चद्रुमैरपि ।।6.53.23।।जानुभिश्चहताःकेचिद्भिन्नदेहाश्चराक्षसाः ।शिलाभिश्चूर्णिताःकेचिद्वानरैर्युद्धदुर्मदैः ।।6.53.24।।

vajradaṃṣṭro bhṛśaṃ bāṇaiḥ raṇe vitrāsayan harīn |

cacāra lokasaṃhāre pāśahasta ivāntakaḥ ||

วัชรทังษฏระตระเวนไปทั่วสมรภูมิ ยิงศรอย่างดุเดือดให้เหล่าวานรหวาดผวา—ประหนึ่งอันตกะคือความตาย ถือบ่วงในมือ เคลื่อนมาในกาลแห่งปรลัยอันล้างโลก

वज्रदंष्ट्रःVajradaṃṣṭra (the one with thunderbolt-like fangs)
वज्रदंष्ट्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvajra (प्रातिपदिक) + daṃṣṭrā (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (नामधेयवत्); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc nom sg); अर्थः ‘वज्रवत् दंष्ट्रा यस्य’
भृशम्violently/greatly
भृशम्:
Kriya-visheshana (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootbhṛśam (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (intensifier adverb: greatly)
बाणैःwith arrows
बाणैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootbāṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (masc instr pl)
रणेin battle
रणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootraṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (masc loc sg)
वित्रासयन्frightening
वित्रासयन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi√tras (धातु) + ṇic (णिच्) + śatṛ (कृत्)
Formणिजन्त-धातु (causative) + वर्तमान-कृदन्त (शतृ); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘frightening’
हरीन्Vanaras
हरीन्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (masc acc pl)
चचारroamed/went about
चचार:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√car (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (he moved about)
लोकसंहारेat the world’s destruction
लोकसंहारे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक) + saṃhāra (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: लोकस्य संहारः); पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (masc loc sg)
पाशहस्तःnoose-in-handed
पाशहस्तः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpāśa (प्रातिपदिक) + hasta (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्; ‘पाशः हस्ते यस्य’ (having a noose in hand)
इवlike
इव:
Upamana (उपमान)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा-वाचक (comparative particle: like/as)
अन्तकःDeath (Yama)
अन्तकः:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootantaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc nom sg)

Indeed, abandoning the weapons, the Vanaras fought with their palms, fists, feet, trees, and knees and smashed the Rakshasas crushing their bodies like rocks.

V
Vajradaṃṣṭra
V
Vānara(s)
A
Antaka (Death)

FAQs

The comparison to Death stresses how adharma-led aggression spreads fear. Dharma in war is not terrorizing the helpless but fighting with restraint and purpose.

Vajradaṃṣṭra enters the fray as a major Rākṣasa champion, moving through the battlefield and striking the Vānaras with arrows.

Martial prowess is shown, but framed negatively as intimidation and destructive force rather than righteous heroism.