HomeRamayanaYuddha KandaSarga 4Shloka 78
Previous Verse
Next Verse

Shloka 78

समुद्रतट-प्रयाणम् तथा वेलावन-निवेशः

March to the Seacoast and Encampment at the Shore

अधिकं शैलराजस्तु धातुभिस्सुविभूषितः ।धातुभ्यःप्रसृतो रेणुर्वायुवेग विघट्टितः ।सुमहद्वानरानीकं छादयामास सर्वतः ।।।।

adhikaṃ śailarājas tu dhātubhiḥ suvibhūṣitaḥ | dhātubhyaḥ prasṛto reṇur vāyuvega-vighaṭṭitaḥ | sumahad vānarānīkaṃ chādayāmāsa sarvataḥ ||

ราชาแห่งขุนเขานั้นประดับงามด้วยแร่ธาตุนานา จึงส่องประกายยิ่งนัก ฝุ่นผงจากแร่—ถูกเหยียบย่ำแล้วลมแรงพัดกระจาย—ฟุ้งขึ้นปกคลุมกองทัพวานรอันมหึมาจากทุกทิศ

अधिकम्exceedingly / greatly
अधिकम्:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअधिक (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्ययम् (adverbial accusative used as indeclinable)
शैल-राजःthe king of mountains
शैल-राजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशैल (प्रातिपदिक) + राजन् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (genitive: 'king of mountains'); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
तुindeed / but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम् (particle: contrast/emphasis)
धातुभिःwith minerals
धातुभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootधातु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः (Masculine), तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), बहुवचनम् (Plural)
सु-विभूषितःwell-adorned
सु-विभूषितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + वि-भूष् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formअव्ययीभाव-समासः (su- as intensifier); क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः (past passive participle); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying शैलराजः)
धातुभ्यःfrom the minerals
धातुभ्यः:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootधातु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th), बहुवचनम्
प्रसृतःspread forth / risen
प्रसृतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र-सृ (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः (past passive participle); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying रेणुः)
रेणुःdust
रेणुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरेणु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः (Masculine), प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम् (Singular)
वायु-वेग-विघट्टितःdriven/struck by the force of the wind
वायु-वेग-विघट्टितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवायु (प्रातिपदिक) + वेग (प्रातिपदिक) + वि-घट्ट् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formतत्पुरुष-समासः (instrumental sense: 'by wind-force'); क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः; पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying रेणुः)
सु-महत्very great
सु-महत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसु (अव्यय/उपसर्ग) + महत् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः (su- intensifier); नपुंसकलिङ्गे (agreeing with अनीकम्), प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम् (Nom/Acc sg; here Acc sg as qualifier)
वानर-अनीकम्the vanara host
वानर-अनीकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक) + अनीक (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः ('army of vanaras'); नपुंसकलिङ्गः (Neuter), द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम् (Singular)
छादयामासcovered
छादयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootछाद् (धातु) + णिच् (causative) + लिट् (लकार)
Formलिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः (3rd), एकवचनम्; णिजन्त (causative) प्रयोगः
सर्वतःon all sides / everywhere
सर्वतः:
Desha-adhikarana (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्ययम् (adverb)

That lord of mountains richly adorned with minerals shone very brightly. The mineral particles raised by the stamping of the vanara troops covered the huge vanaras all over.

V
vānarānīka (Vanara army)
V
vāyu (wind)

FAQs

It heightens the scale and intensity of the righteous campaign to restore order: the disciplined, collective effort of the vānaras (serving Rāma’s dharmic cause) is portrayed as powerful enough to shake the very mountain and fill the air with mineral dust.

Satya appears through the narrator’s faithful, matter-of-fact depiction of events—presenting the scene as it is, without exaggeration of motive—supporting the epic’s larger commitment to truthful narration while framing the war as a consequence of moral realities.