HomeRamayanaYuddha KandaSarga 4Shloka 56

Shloka 56

व्यूढानि कपिसैन्यानि प्रकाशन्तेऽधिकं प्रभो ।।6.4.55।।देवानामिव सैन्यानि सङ्ग्रामे तारकामये। एवमार्य ।समीक्ष्यैतान्प्रीतो भवितुमर्हसि ।।6.4.56।।

vyūḍhāni kapi-sainyāni prakāśante 'dhikaṃ prabho | devānām iva sainyāni saṅgrāme tārakāmaye | evam ārya samīkṣyaitān prīto bhavitum arhasi ||

ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า กองทัพวานรที่จัดกระบวนอย่างเป็นระเบียบยิ่งนัก ย่อมส่องประกายรุ่งเรือง—ประหนึ่งกองทัพเทวะในศึกอันเลื่องชื่อกับตารกะ. ข้าแต่อารยะ เมื่อทอดพระเนตรการจัดทัพนี้แล้ว พระองค์ควรทรงปลื้มปีติ

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formवाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक-अव्यय
bhrātaram(his) brother
bhrātaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbhrātṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
āśvāsyahaving reassured
āśvāsya:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootā√śvas (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive) ‘having reassured/comforted’
hṛṣṭaḥdelighted
hṛṣṭaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roothṛṣṭa (कृदन्त; √hṛṣ/हृष्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्यय
saumitriḥSaumitrī (Lakṣmaṇa)
saumitriḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsaumitri (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषनाम
abravītsaid/spoke
abravīt:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√brū (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/कालसूचक (then/now)
āvṛtyahaving covered
āvṛtya:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootā√vṛ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive) ‘having covered/surrounded’
mahīmthe earth/land
mahīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmahī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
kṛtsnāmentire
kṛtsnām:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkṛtsna (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘mahīm’ विशेषणम्
jagāmawent/marched
jagāma:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√gam (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
mahatīgreat
mahatī:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘camūḥ’ विशेषणम्
camūḥarmy
camūḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootcamū (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ṛkṣa-vānara-śardūlaiḥby tiger-like bears and monkeys
ṛkṣa-vānara-śardūlaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootṛkṣa (प्रातिपदिक) + vānara (प्रातिपदिक) + śardūla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (instrumental/तृतीया), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘ऋक्षाणां वानराणां च शर्दूलाः’ (tiger-like among bears and monkeys)
nakha-daṃṣṭra-āyudhaiḥwith nails-and-teeth as weapons
nakha-daṃṣṭra-āyudhaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootnakha (प्रातिपदिक) + daṃṣṭrā (प्रातिपदिक) + āyudha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः ‘नखाश्च दंष्ट्राश्च (एव) आयुधानि’
vṛtāsurrounded
vṛtā:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvṛta (कृदन्त; √vṛ/वृ)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्यय; ‘camūḥ’ विशेषणम्

O King This army of vanaras placed in order is like the forces of gods in their battle with Taraka (a rakshasa who was killed in a battle by Karthikeya) and shines very much. O king, reviewing these (arrangements of army) you ought to be pleased (said Lakshmana to Rama).

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
D
Devas

FAQs

Righteous action in war requires order, discipline, and morale; Lakṣmaṇa frames preparedness as a dharmic support for Rāma’s mission.

A repeated/duplicated transmission of Lakṣmaṇa’s encouragement to Rāma about the splendid formation of the Vānara army.

Encouraging truthfulness and steady confidence—Lakṣmaṇa reassures by pointing to concrete readiness rather than mere hope.