HomeRamayanaYuddha KandaSarga 4Shloka 48
Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

समुद्रतट-प्रयाणम् तथा वेलावन-निवेशः

March to the Seacoast and Encampment at the Shore

उशना च प्रसन्नार्चिरनु त्वां भार्गवो गतः ।।।।ब्रह्मराशिर्विशुद्धश्च शुद्दाश्च परमर्षयः ।अर्चिष्मन्तः प्रकाशन्ते ध्रुवं सर्वे प्रदक्षिणम् ।।।।

uśanā ca prasannārcir anu tvāṃ bhārgavo gataḥ | brahmarāśir viśuddhaś ca śuddhāś ca paramarṣayaḥ | arciṣmantaḥ prakāśante dhruvaṃ sarve pradakṣiṇam ||

อุศนา (ศุกร์) ผู้เป็นภารคพ ตามเสด็จอยู่เบื้องหลังท่าน เปล่งรัศมีสงบผ่องใส; และเหล่ามหาฤษีผู้บริสุทธิ์ยิ่ง ส่องประกายดุจเปลวเพลิง ต่างเวียนรอบธรุวะโดยเวียนขวา (ประทักษิณา) อย่างเคารพ—เป็นนิมิตมั่นคงแห่งความสำเร็จโดยแท้

उशनाUshanas (Shukra)
उशना:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootउशनस्/उशना (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ऋषिनाम (Śukra)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
प्रसन्नार्चिःwith clear radiance
प्रसन्नार्चिः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रसन्नार्चिस् (प्रातिपदिक; प्रसन्न + अर्चिस्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास: प्रसन्ना अर्चिः यस्य (having clear radiance)
अनुafter/along
अनु:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय)
Formअव्यय (उपसर्ग/पूर्वसर्गसदृश; here preposition)
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
भार्गवःBhargava (Shukra)
भार्गवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
गतःhas gone/has followed
गतः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootगत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √गम् (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; कर्तरि प्रयोगे 'has gone/has followed'
ब्रह्मराशिःBrahma-rashi (a constellation/cluster)
ब्रह्मराशिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मराशि (प्रातिपदिक; ब्रह्मन् + राशि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (षष्ठी): ब्रह्मणः राशि: (mass/collection of sacred knowledge)
विशुद्धःvery pure
विशुद्धः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविशुद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
शुद्धाःpure
शुद्धाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (qualifies परमर्षयः)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
परमर्षयःgreat sages
परमर्षयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपरमर्षि (प्रातिपदिक; परम + ऋषि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय-समास: परमा ऋषयः (great sages)
अर्चिष्मन्तःradiant
अर्चिष्मन्तः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअर्चिष्मन्त् (प्रातिपदिक; अर्चिस् + मतुप्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessing radiance)
प्रकाशन्तेshine
प्रकाशन्ते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√काश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद; उपसर्ग: प्र-
ध्रुवम्Dhruva (Pole Star)
ध्रुवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; गन्तव्य/लक्ष्य (towards Dhruva)
सर्वेall
सर्वे:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (qualifies implied stars/sages)
प्रदक्षिणम्clockwise/circumambulating
प्रदक्षिणम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) 'clockwise/as circumambulation'

Bhargava who is the master of all knowledge and Sukra, the regent of planet Venus shines brightly behind you. The seven sages who are pure and glowing like fire in brilliance are going round Dhruva.

U
Uśanā/Śukra (Venus)
B
Bhārgava
P
Paramarṣis (great seers / Seven Sages)

FAQs

Dharma is associated with alignment to ṛta (cosmic order): the heavens ‘move rightly’ (pradakṣiṇa), symbolizing that righteous purpose harmonizes with the universe’s moral structure.

Celestial configurations—Venus shining favorably and the seers’ constellation circling Dhruva—are cited as strong indicators that Rāma’s endeavor will succeed.

Spiritual legitimacy of leadership: Rāma’s mission is presented as sanctioned by cosmic signs, reinforcing his role as a dharmic protector.