HomeRamayanaYuddha KandaSarga 4Shloka 38
Previous Verse
Next Verse

Shloka 38

समुद्रतट-प्रयाणम् तथा वेलावन-निवेशः

March to the Seacoast and Encampment at the Shore

एवं ते हरिशार्दूला गच्छन्तो बलदर्पिताः ।अपश्यंस्ते गिरिश्रेष्ठं सह्यं द्रुमालतायुतम् ।।6.4.37।।सरांसि च सुपुल्लानि तटाकानि वनानि च ।।6.4.38।।

evaṃ te hariśārdūlā gacchanto baladarpitāḥ | apaśyaṃs te giriśreṣṭhaṃ sahyaṃ drumālatāyutam || sarāṃsi ca supullāni taṭākāni vanāni ca ||

ดังนี้เหล่าวานรดุจพยัคฆ์ ผู้ภาคภูมิในกำลังเมื่อก้าวไป ได้ทอดพระเนตรภูเขาสหยะ อันเป็นยอดแห่งขุนเขา เต็มไปด้วยไม้ใหญ่และเถาวัลย์ อีกทั้งเห็นสระน้ำที่บัวบานเต็มที่ หนองบึง และพงไพร

रामस्यof Rama
रामस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
शासनम्command
शासनम्:
कर्म (Karma/Object of ज्ञात्वा)
TypeNoun
Rootशासन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
पूर्वकाल (Prior action)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव (indeclinable verbal)
भीमकोपस्यof (him) of dreadful wrath
भीमकोपस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootभीम + कोप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; समास: भीमः कोपः यस्य/भीमकोपः (कर्मधारय—‘dreadful wrath’)
भीतवत्as if in fear
भीतवत्:
क्रियाविशेषण (Adverbial—manner)
TypeIndeclinable
Rootभीतवत् (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
Formअव्यय (adverbial): ‘भीतवत्’ = as if afraid; उपमानार्थक
वर्जयन्avoiding
वर्जयन्:
क्रियाविशेषण (Concomitant action)
TypeVerb
Rootवर्ज् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (Present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन/बहुवचन (सन्दर्भे ‘बलम्’ नपुंसक-एकवचनं, तदनुसारं क्रियाविशेषणवत्); ‘avoiding’
नगराभ्याशान्vicinities of the city
नगराभ्याशान्:
कर्म (Karma/Object of वर्जयन्)
TypeNoun
Rootनगर + अभ्याश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; समास: नगरस्य अभ्याशाः (षष्ठी-तत्पुरुष)
तथाlikewise
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: likewise/so)
जनपदान्districts/settlements
जनपदान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootजनपद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कार (particle: also/even)
सागरौघनिभम्like an ocean-flood
सागरौघनिभम्:
कर्म (Karma—qualifier)
TypeAdjective
Rootसागर + ओघ + निभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: सागरस्य ओघः (षष्ठी-तत्पुरुष) + निभ (उपमान)
भीमम्terrible
भीमम्:
कर्म (Karma—qualifier)
TypeAdjective
Rootभीम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘बलम्’ इत्यस्य विशेषण
तत्that
तत्:
कर्म (Karma—determiner)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘वानरबलम्’ इत्यस्य विशेषण
वानरबलम्the monkey-army
वानरबलम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवानर + बल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: वानराणां बलम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
महत्great
महत्:
कर्म (Karma—qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘वानरबलम्’ इत्यस्य विशेषण
उत्ससर्पsurged/advanced
उत्ससर्प:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootउत् + सृप् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
महाघोषम्with great roar
महाघोषम्:
कर्म (Karma—qualifier)
TypeAdjective
Rootमहा + घोष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: महाः घोषः (कर्मधारय)
भीमघोषम्with dreadful sound
भीमघोषम्:
कर्म (Karma—qualifier)
TypeAdjective
Rootभीम + घोष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: भीमः घोषः (कर्मधारय)
इवlike
इव:
उपमान (Comparator marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानार्थक-अव्यय (particle of comparison)
आर्णवःocean
आर्णवः:
उपमान (Upamāna/Standard)
TypeNoun
Rootआर्णव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमान (standard of comparison)

Those vanaras who were tigers among vanaras, proud of their might went to see (on their way) the Sahya Mountains, the foremost of the mountains with trees and creepers, lakes and ponds with fully blossomed lotuses.

S
Sahya (mountain range)
V
Vānaras
L
Lakes
P
Ponds
F
Forests
L
Lotuses

FAQs

The verse reinforces dharma as unwavering pursuit of a righteous goal even while encountering pleasant diversions (scenic nature).

It reiterates the travel-scene: the vānaras continue their march and view the Sahya landscape.

Perseverance—maintaining pace and purpose while on campaign.