Previous Verse
Next Verse

Shloka 69

विभीषणागमनम्

Vibhīṣaṇa’s Arrival and the Debate on Refuge

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

eṣa sarvāyudhopetaś caturbhiḥ saha rākṣasaiḥ | rākṣaso 'bhyeti paśyadhvam asmān hantuṃ na saṃśayaḥ ||

จงดูเถิด! ยักษ์ผู้นี้พร้อมด้วยอาวุธนานาประการ กำลังเข้ามาพร้อมยักษ์อีกสี่ตน เขามาเพื่อประหารพวกเรา มิอาจสงสัยได้

इतिthus
इति:
सम्बन्ध/वाक्य-समाप्ति-सूचक (quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्ययम्; इति-शब्दः (quotative particle: “thus/so”)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
पूर्वकालक्रिया (prior action to main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त्वा (क्त्वान्त-कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (gerund/absolutive); पूर्वक्रिया (having said)
परुषम्harsh
परुषम्:
कर्मणि विशेषणम् (qualifier of object)
TypeAdjective
Rootपरुष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (accusative singular neuter); विशेषणम् (वाक्यम् इति विशेष्यस्य)
वाक्यम्speech/words
वाक्यम्:
कर्म (object of उक्त्वा)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (accusative singular neuter); कर्मपदम्
रावणम्to Ravana
रावणम्:
सम्प्रदान (addressee/goal of speech)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (accusative singular masculine); सम्प्रदान/प्रति-लक्ष्य (addressed person)
रावणानुजःRavana’s younger brother (Vibhishana)
रावणानुजः:
कर्ता (agent of ājagāma; also speaker of the utterance)
TypeNoun
Rootरावण + अनुज (प्रातिपदिकौ) — समासः
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (rāvaṇasya anujaḥ); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (nominative singular masculine); कर्तृपदम्
आजगामcame/reached
आजगाम:
क्रिया (main verb: came/reached)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) उपसर्गः आ-
Formलिट्-लकारः (परोक्शभूत/Perfect); प्रथमपुरुषः एकवचनम्; परस्मैपदम्
मुहूर्तेनin a short while
मुहूर्तेन:
करण (instrumental of time: within a short while)
TypeNoun
Rootमुहूर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (instrumental singular masculine); कालवाचक-तृतीया (measure of time)
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण (locative sense: place where)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक-सम्बन्धबोधकः (relative adverb: “where”)
रामःRama
रामः:
अधिकरण (one located there; subject within relative clause)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (nominative singular masculine); अधिकरण-निर्देशे (yatra ...)
सलक्ष्मणःwith Lakshmana
सलक्ष्मणः:
सहकारक/सहचर्य (associative: accompanied by Lakshmana)
TypeAdjective
Rootस (सह/सम्-भावार्थक उपसर्गवत् अव्यय) + लक्ष्मण (प्रातिपदिक) — समासः
Formसह-तत्पुरुषः (स + लक्ष्मणः = “with Lakshmana”); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; रामस्य विशेषणम्

Vibheeshana, having addressed Ravana in harsh language, reached Rama and Lakshmana in a short while.

R
Rākṣasa
F
Four Rākṣasas

FAQs

Protective dharma in conflict: vigilance and timely warning safeguard one’s community and prevent avoidable loss.

A lookout alerts the camp that an armed Rākṣasa party is approaching with hostile intent.

Alertness and duty in defense—acting promptly to inform others of danger.