HomeRamayanaYuddha KandaSarga 17Shloka 116
Previous Verse
Next Verse

Shloka 116

विभीषणागमनम्

Vibhīṣaṇa’s Arrival and the Debate on Refuge

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ity uktvā paruṣaṃ vākyaṃ rāvaṇaṃ rāvaṇānujaḥ |

ājagāma muhūrtena yatra rāmaḥ sa-lakṣmaṇaḥ ||6.17.1||

ครั้นกล่าวถ้อยคำรุนแรงต่อทศกัณฐ์แล้ว น้องชายของเขา (พระวิภีษณะ) ก็ออกไปโดยพลัน และไปถึงในชั่วครู่ ณ ที่ซึ่งพระรามประทับร่วมกับพระลักษมณ์

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्धः; quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative particle), ‘thus/so’ इत्यर्थे
uktvāhaving said
uktvā:
Kriya (क्रिया; prior action)
TypeVerb
Rootvac (वच् धातु) + ktvā (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); पूर्वकालिकक्रिया (having done/said)
paruṣamharsh
paruṣam:
Karma (कर्म; adjectival to object)
TypeAdjective
Rootparuṣa (परुष प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (कर्म), एकवचन; विशेषणम् (vākyaṃ इति पदस्य)
vākyamspeech/words
vākyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvākya (वाक्य प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्मपदम्
rāvaṇamto Ravana
rāvaṇam:
Sampradana (सम्प्रदान; recipient/goal)
TypeNoun
Rootrāvaṇa (रावण प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; सम्प्रदान-प्रायः (to/unto) गत्यर्थक्रियायाः लक्ष्यः
rāvaṇānujaḥRavana's younger brother (Vibhishana)
rāvaṇānujaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāvaṇa (रावण प्रातिपदिक) + anuja (अनुज प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (rāvaṇasya anujaḥ); पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्तृपदम्
ājagāmacame/reached
ājagāma:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (गम् धातु) उपसर्गः ā-
Formलिट्-लकारः (Perfect; narrative past), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष, एकवचन
muhūrtenain a short while
muhūrtena:
Karana (करण; means/time-instrument)
TypeNoun
Rootmuhūrta (मुहूर्त प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; काल-करणम् (instrumental of time: ‘within/in a short while’)
yatrawhere
yatra:
Adhikarana (अधिकरण; locative relation)
TypeIndeclinable
Rootyatra (यत्र अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक-सम्बन्धबोधक (relative adverb: ‘where’)
rāmaḥRama
rāmaḥ:
Adhikarana (अधिकरण; locus)
TypeNoun
Rootrāma (राम प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘yatra’ इत्यस्य सम्बन्धे अधिकरणस्थः (where Rama was)
sa-lakṣmaṇaḥwith Lakshmana
sa-lakṣmaṇaḥ:
Visheshana (विशेषण; qualifier of locus)
TypeAdjective
Rootsa (सह/स अव्यय-पूर्वपद) + lakṣmaṇa (लक्ष्मण प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः (सह लक्ष्मणेन/लक्ष्मणसहितः); पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘rāmaḥ’ इति पदस्य विशेषणम्

Vibheeshana, having addressed Ravana in harsh language, reached Rama and Lakshmana in a short while.

R
Rāvaṇa
V
Vibhīṣaṇa
R
Rāma
L
Lakṣmaṇa

FAQs

Choosing dharma over loyalty to wrongdoing: Vibhīṣaṇa, after condemning Rāvaṇa’s unrighteous course, moves toward Rāma—symbolically aligning himself with righteous conduct and truthful counsel.

After rebuking Rāvaṇa with severe words, Vibhīṣaṇa departs quickly and goes to where Rāma and Lakṣmaṇa are, setting up his eventual refuge with the righteous side.

Moral courage and integrity (satya-niṣṭhā): the willingness to break from one’s own kin when they persist in adharma, and to seek the company of the righteous.