Shloka 6

श्रूयन्तेहस्तिभिर्गीताश्श्लोकाःपद्मवनेक्वचित् ।पाशहस्तान्नरान्द्रुष्टवाशृणुतान्गदतोमम ।।।।

śrūyante hastibhir gītāḥ ślokāḥ padmavane kvacit |

pāśa-hastān narān dṛṣṭvā śṛṇutān gadato mama ||

ได้ยินเล่ากันว่า ครั้งหนึ่งในพงบัว ช้างทั้งหลายครั้นเห็นมนุษย์ถือบ่วงดัก ก็ขับร้องเป็นคาถา จงฟังเถิด ข้าจะกล่าวคาถาเหล่านั้นให้ท่านสดับ

श्रूयन्तेare heard
श्रूयन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद (passive sense: are heard)
हस्तिभिःby elephants
हस्तिभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootहस्तिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन
गीताःsung/uttered
गीताः:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootगी (धातु) + त (कृदन्त प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; श्लोकाः इति विशेषणम्
श्लोकाःverses
श्लोकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
पद्मवनेin the lotus-grove
पद्मवने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपद्म + वन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः पद्मानां वनम् (lotus-grove)
क्वचित्somewhere/sometimes
क्वचित्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formदेश/काल-अव्यय (indefinite adverb)
पाशहस्तान्holding nooses
पाशहस्तान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपाश + हस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः पाशः हस्ते येषाम् (with nooses in hand)
नरान्men
नरान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive)
शृणुतlisten (you all)
शृणुत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; परस्मैपद
तान्those (verses)
तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (pronoun)
गदतःof me, who is speaking
गदतः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootगद् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; मम इति सम्बन्धः
ममmy/of me
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (pronoun)

"The behaviour of close relatives in all worlds is known to me. They are happy at the difficulties of relatives."

V
Vibhīṣaṇa
R
Rāvaṇa
P
pāśa (noose/snares)

FAQs

Dharma-based teaching often uses illustrative stories; wisdom is conveyed through parable to awaken discernment and right action.

Vibhīṣaṇa introduces a proverbial teaching (attributed to elephants) to underscore the dangers surrounding a ruler—especially hidden threats.

Pedagogical wisdom: using memorable examples to communicate truth effectively.