Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

अयोध्याप्रत्यागमन-सन्देशः

Hanuman Sent Ahead to Ayodhya

क्रोशमात्रेत्वयोध्यायाचशीरकृष्णाजिनम्बरम् ।।6.128.29।।ददर्शभरतंदीनंकृशमाश्रमवासिनम् ।जटिलंमलदिग्धाङ्गंभ्रातृव्यसनकर्शितम् ।।6.128.30 ।फलमूलाशिनंदान्तंतापसंधर्मचारिणम् ।समुन्नतजटाभारंवल्कलाजिनवाससम् ।।6.128.31।।नियतंभावितात्मानंब्रह्मर्षिसमतेजसम् ।पादुकेतेपुरस्कृत्यप्रशासन्तंवसुन्धराम् ।।6.128.32 ।चातुर्वर्णस्यलोकस्यत्रातारंमहतोभयात् ।उपस्थितममात्यैश्चशुचिभिश्चपुरोहितैः ।।6.128.33।।बलमुख्यैश्चयुक्तैश्चकाषायाम्बरदारिभिः ।

vasantaṃ daṇḍakāraṇye yaṃ tvaṃ cīra-jaṭā-dharam |

anuśocasi kākutsthaṃ sa tvāṃ kauśalam abravīt ||6.128.36||

พระกากุตสถะผู้ซึ่งท่านโศกอาลัย—ประทับอยู่ในป่าทัณฑการัณยะ ทรงนุ่งห่มเปลือกไม้และทรงชฎา—ได้ให้ข้าพเจ้ามาบอกข่าวความผาสุกแก่ท่าน

फलमूलाशिनम्one who eats fruits and roots
फलमूलाशिनम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootफल-मूल-आशिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; विशेषणम्। समासः: फलमूलयोः आशिन् = फलमूलाशिन् (षष्ठी-तत्पुरुष)
दान्तम्self-controlled
दान्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
तापसम्an ascetic
तापसम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतापस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; संज्ञा
धर्मचारिणम्practising righteousness
धर्मचारिणम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootधर्म-चारिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्। समासः: धर्मं चरति इति धर्मचारिन् (द्वितीया-तत्पुरुष)
समुन्नतजटाभारम्having a lofty mass of matted hair
समुन्नतजटाभारम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसमुन्नत-जटा-भार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्। समासः: समुन्नतः जटाभारः यस्य/यः = समुन्नतजटाभार (कर्मधारय-तत्पुरुष/कर्मधारय-समासः)
वल्कलाजिनवाससम्wearing bark-cloth and a skin garment
वल्कलाजिनवाससम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवल्कल-अजिन-वासस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्। समासः: वल्कलम् च अजिनम् च (द्वन्द्व) + वासस् (तत्पुरुष: वल्कलाजिनयोः वासस्)

' At a distance of two miles from Ayodhya, Hanuman saw Bharata living in a hermitage wearing black skin of antelope, emaciated, piteous, not clean, without any cleaning of the body, affected by the separation from brother living on fruits and roots, subdued practicing austerities, following righteous practices disciplined, soul purified by meditation, like Brahmarshi in brilliance, placing your sandals on ground ruling the earth, all the four divisions free from fear on all sides, protecting the upright, ministers, priests, united with chiefs of army stood there' (reported Hanuman).

H
Hanumān
B
Bharata
R
Rāma (Kakutstha)
D
Daṇḍakāraṇya

FAQs

Dharma is sustained through truthful communication and loyal service: Hanumān conveys Rāma’s well-being, easing righteous grief and reaffirming rightful bonds.

Hanumān begins delivering Rāma’s message to Bharata, identifying Rāma as the one Bharata mourns for in exile.

Bharata’s fraternal devotion (bhrātṛ-bhakti) and Hanumān’s faithful messengership (dūta-dharma).