Shloka 22
अयोध्याप्रत्यागमन-सन्देशः
Hanuman Sent Ahead to Ayodhya
Devanagari script
लङ्घयित्वापितृपथंविहगेन्द्रालयंशुभम् ।गङ्गायमुनयोर्भीमंसमतीत्यसमागमम् ।।6.128.21।।शृङ्गबेरपुरंप्राप्यगुहमासाद्यवीर्यवान् ।स वाचाशुभयाहृष्टोहनुमानिदमब्रवीत् ।।6.128.22।।
Transliteration
śṛṅgaverapuraṃ prāpya guham āsādya vīryavān | sa vācā śubhayā hṛṣṭo hanumān idam abravīt ||
Translation
ครั้นถึงศฤงคเวรปุระแล้ว หนุมานผู้ทรงเดชได้พบคุหะ ครั้นยินดีปลาบปลื้ม จึงกล่าวถ้อยคำอันเป็นมงคลนี้
Word by Word
लङ्घयित्वाhaving leapt/crossed
लङ्घयित्वा:
क्रियाविशेषणम् (पूर्वकालिक-क्रिया)
TypeVerb
Rootलङ्घ् (धातु) + क्त्वा (ल्यप्)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्तम् (absolutive/gerund); धातुः लङ्घ् (to leap/cross)
पितृपथम्the path of the Pitṛs (ancestral path)
पितृपथम्:
कर्म (object of लङ्घयित्वा)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक) + पथ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः) ‘पितॄणां पथः’; नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
विहगेन्द्रालयम्the abode/region of the lord of birds (Garuda’s realm)
विहगेन्द्रालयम्:
कर्म (object of लङ्घयित्वा)
TypeNoun
Rootविहग (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक) + आलय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः) ‘विहगेन्द्रस्य आलयः’; नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
शुभम्auspicious
शुभम्:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formविशेषणम्; नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (विहगेन्द्रालयम् इति विशेष्यस्य)
गङ्गायमुनयोःof the Ganga and Yamuna
गङ्गायमुनयोः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक) + यमुना (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समासः (इतरेतर-द्वन्द्वः) ‘गङ्गा च यमुना च’; स्त्रीलिङ्गम्, षष्ठी-विभक्तिः, द्विवचनम्
भीमम्terrible/frightening
भीमम्:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootभीम (प्रातिपदिक)
Formविशेषणम्; नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (समागमम् इति विशेष्यस्य)
समतीत्यhaving crossed/passed beyond
समतीत्य:
क्रियाविशेषणम् (पूर्वकालिक-क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + अति + इ (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययः)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्तम् (absolutive); धातुः इ (to go) उपसर्गौ सम्, अति; अर्थः ‘अतिक्रम्य/पारं गत्वा’
समागमम्the confluence/meeting (of rivers)
समागमम्:
कर्म (object of समतीत्य)
TypeNoun
Rootसम् + आगम् (धातु) → समागम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
शृङ्गबेरपुरम्Śṛṅgaverapura (a town)
शृङ्गबेरपुरम्:
कर्म (object of प्राप्य)
TypeNoun
Rootशृङ्गबेर (प्रातिपदिक/स्थाननाम) + पुर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः) ‘शृङ्गबेरस्य पुरम्’; नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
प्राप्यhaving reached/attained
प्राप्य:
क्रियाविशेषणम् (पूर्वकालिक-क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययः)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्तम् (absolutive); धातुः आप् (to obtain/reach) उपसर्गः प्र
गुहम्Guha
गुहम्:
कर्म (object of आसाद्य)
TypeNoun
Rootगुह (प्रातिपदिक, व्यक्तिनाम)
Formपुंलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
आसाद्यhaving approached/met
आसाद्य:
क्रियाविशेषणम् (पूर्वकालिक-क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + सद् (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययः)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्तम् (absolutive); धातुः सद् (to sit/approach) उपसर्गः आ; अर्थः ‘उपगम्य/समासाद्य’
वीर्यवान्valiant, possessing prowess
वीर्यवान्:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootवीर्य (प्रातिपदिक) + वत् (मतुप्-प्रत्ययः)
Formविशेषणम्; पुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (हनुमान् इति विशेष्यस्य)
सःhe (that one)
सः:
कर्ता (subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
वाचाwith speech/words
वाचा:
करण (instrument)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गम्, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
शुभयाpleasant/auspicious
शुभया:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formविशेषणम्; स्त्रीलिङ्गम्, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम् (वाचा इति विशेष्यस्य)
हृष्टःjoyful, delighted
हृष्टः:
कर्ता-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootहृष् (धातु) → हृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त-विशेषणम् (past participle); पुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
हनुमान्Hanuman
हनुमान्:
कर्ता (subject)
TypeNoun
Rootहनुमत् (प्रातिपदिक, व्यक्तिनाम)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
इदम्this (statement)
इदम्:
कर्म (object of अब्रवीत्)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
क्रिया (main verb)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकारः (imperfect/past); प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
Context
Valiant Hanuman, flying through the course of the birds, through the auspicious path of the wind god, leaping across Ganga and Yamuna, reached Sringaberipuram, saw Guha, rejoiced and thus spoke charming words.
Characters & Entities
H
HanumānŚ
ŚṛṅgaverapuraG
GuhaFAQs
Dharma as honoring bonds: Hanumān seeks out Rāma’s ally Guha and communicates with auspicious, truthful speech.
Hanumān arrives at Śṛṅgaverapura and begins delivering Rāma’s message to Guha.
Respectful diplomacy—Hanumān’s joy and courteous speech strengthen righteous alliances.