Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

भरद्वाजाश्रम-समागमः / Meeting Bharadvaja at the Hermitage

Homeward Blessings

एवमुक्तस्तु रामेण भरद्वाजो महामुनिः ॥6.127.3॥

प्रत्युवाच रघुश्रेष्ठं स्मितपूर्वं प्रहृष्टवत् ।

evam uktaḥ tu rāmeṇa bharadvājo mahāmuniḥ || 6.127.3 ||

pratyuvāca raghuśreṣṭhaṃ smita-pūrvaṃ prahṛṣṭa-vat |

ครั้นเมื่อพระรามตรัสดังนี้แล้ว พระภรทวาชมหามุนีผู้ปีติยินดี ก็ทูลตอบพระรฆุศเรษฐ์ด้วยรอยยิ้ม

कृत्स्नम्entire, whole
कृत्स्नम्:
कर्म (object)
TypeAdjective
Rootकृत्स्न (प्रातिपदिक)
Formविशेषणम्; नपुंसकलिङ्गम्; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (neuter; accusative singular)
तुbut, indeed
तु:
सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्धक (discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः/समुच्चयार्थ-व्यतिरेकसूचकः (particle; ‘but/indeed’)
नगरम्city
नगरम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootनगर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (neuter; accusative singular)
ततुthat (same)
ततु:
विशेषण/निर्देशक (deictic qualifier)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्गम्; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (neuter; accusative singular); पाठभेद/रूपभेदः—‘तत्’ इत्यर्थे (variant form)
नन्दिग्रामम्Nandigrāma (place-name)
नन्दिग्रामम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootनन्दिग्राम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (masculine; accusative singular); समासः—नन्दि + ग्राम (षष्ठी/कर्मधारय-प्रायः, स्थाननाम)
उपागमत्approached, came to
उपागमत्:
क्रिया (action)
TypeVerb
Rootउप + गम् (धातु)
Formलुङ्-लकारः (aorist); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः; एकवचनम् (3rd person singular); धातुः—गम्; उपसर्गः—उप (he approached)
समीक्ष्यhaving seen, after observing
समीक्ष्य:
पूर्वकाल-क्रिया (prior action)
TypeIndeclinable
Rootसम् + ईक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund); धातुः—ईक्ष्; उपसर्गः—सम् (having seen/observed)
भरतःBharata
भरतः:
कर्ता (agent)
TypeNoun
Rootभरत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम् (masculine; nominative singular)
वाक्यम्speech, words
वाक्यम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (neuter; accusative singular)
उवाचsaid, spoke
उवाच:
क्रिया (action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (perfect); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः; एकवचनम् (3rd person singular); धातुः—वच् (he said)
पवनात्मजम्the son of the Wind (Hanumān)
पवनात्मजम्:
सम्प्रदान/कर्म (addressee as object of speech)
TypeNoun
Rootपवन + आत्मज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (masculine; accusative singular); समासः—पवनस्य आत्मजः (षष्ठी-तत्पुरुषः)
R
Rāma
B
Bharadvāja
R
Raghu (dynasty reference)

FAQs

Dharma is shown through courteous dialogue and reverence: the meeting of a righteous king and a sage models respectful, truth-aligned communication.

Rāma speaks to Bharadvāja; the sage, pleased, begins his response—setting up guidance and blessings for Rāma’s return.

Bharadvāja’s prasāda (gracious goodwill) and Rāma’s conduct worthy of a sage’s joy—mutual respect grounded in dharma.