Previous Verse
Next Verse

Shloka 38

पुष्पकविमानयात्रा—सेतुबन्धादि-दर्शनम्

Pushpaka Aerial Journey and Survey of Sacred Landmarks

दृश्यतेऽऽसौमहान्सीते सविद्युदिवतोयदः ।।।।ऋष्यमूकोगिरिवरःकाञ्चनैर्धातुभिर्वृतः ।

dṛśyate'sau mahān sīte savidyud iva toyadaḥ | ṛṣyamūko girivaraḥ kāñcanair dhātubhir vṛtaḥ ||

“โอ สีดา ดูเถิด ฤษยมูกะอันยิ่งใหญ่ ภูผาประเสริฐเหนือภูเขาทั้งหลาย ปกคลุมด้วยแร่ทองสุกปลั่ง ส่องประกายดุจเมฆฝนที่มีสายฟ้าเรืองรอง”

दृश्यतेis seen
दृश्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive sense)
असौthat (there)
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)
महान्great
महान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine); विशेषण (adjective) तोयदः/ऋष्यमूकः (context)
सीतेO Sita
सीते:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन (Vocative), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
सविद्युत्with lightning
सविद्युत्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस-विद्युत् (प्रातिपदिक)
Formउपपद-तत्पुरुष (sa + vidyut), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; विशेषण (adjective) तोयदः
इवlike
इव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (particle of comparison)
तोयदःcloud
तोयदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतोयद (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)
ऋष्यमूकःRishyamuka
ऋष्यमूकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋष्यमूक (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग
गिरिवरःbest of mountains
गिरिवरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगिरिवर (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (श्रेष्ठः गिरिः), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; ऋष्यमूकस्य विशेषणम्
काञ्चनैःgolden
काञ्चनैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootकाञ्चन (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (Instrumental/तृतीया), बहुवचन (Plural), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); विशेषण (adjective) धातुभिः
धातुभिःwith minerals/ores
धातुभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootधातु (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (Instrumental/तृतीया), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्ग (Masculine)
वृतःcovered
वृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; ऋष्यमूकः (subject)

"Sita! Rshyamuka is seen covered with streaks of gold minerals, glowing like clouds with lightning."

R
Rāma
S
Sītā
Ṛṣyamūka

FAQs

Dharma is conveyed through attentive seeing and truthful speech: Rāma names the place and describes it as it is, grounding the journey in clarity rather than forgetfulness.

From the aerial car, Rāma points out Ṛṣyamūka to Sītā and describes its luminous mineral-streaked appearance.

Rāma’s mindfulness and truthfulness (satya): he connects present sight with remembered meaning.