Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

पुष्पकविमानयात्रा—सेतुबन्धादि-दर्शनम्

Pushpaka Aerial Journey and Survey of Sacred Landmarks

सुग्रीवप्रियभार्याभिस्ताराप्रमुखतोनृप ।।।।अन्येषांवानरेन्द्राणांस्त्रीभिःपरिवृताह्यहम् ।गन्तुमिच्छेसहायोध्यांराजधानींत्वयासह ।।।।

sugrīvapriyabhāryābhis tārāpramukhato nṛpa | anyeṣāṃ vānarendrāṇāṃ strībhiḥ parivṛtā hy aham | gantum icche sahāyodhyāṃ rājadhānīṃ tvayā saha ||

ข้าแต่มหาราช ข้าปรารถนาจะไปกับพระองค์สู่อโยธยา นครหลวงแห่งราชอาณาจักร โดยมีนางตาราและเหล่ามเหสีอันเป็นที่รักของสุครีวา พร้อมทั้งสตรีของเจ้าแห่งวานรทั้งหลายรายล้อมไปด้วย

सुग्रीवप्रियभार्याभिःwith Sugriva's dear wives
सुग्रीवप्रियभार्याभिः:
सहकारक (Saha/Association)
TypeNoun
Rootसुग्रीव + प्रिय + भार्या (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सुग्रीवस्य प्रियाः भार्याः); स्त्रीलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (करण/सह), बहुवचन
ताराTara
तारा:
सम्बन्ध (Appositional mention)
TypeNoun
Rootतारा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (समूहस्य निर्देशे)
प्रमुखतःchiefly, in the lead
प्रमुखतः:
क्रियाविशेषण (Adverb)
TypeIndeclinable
Rootप्रमुखतस् (अव्यय)
Formअव्यय; अव्ययीभावार्थे/क्रियाविशेषण (adverb: chiefly, at the head)
नृपO king
नृप:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; संबोधन विभक्ति (Vocative), एकवचन
अन्येषाम्of other
अन्येषाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति (genitive), बहुवचन; वानरेन्द्राणाम् इति विशेषण
वानरेन्द्राणाम्of the monkey-lords
वानरेन्द्राणाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootवानर + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (वानराणाम् इन्द्राः); पुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति, बहुवचन
स्त्रीभिःwith women
स्त्रीभिः:
सहकारक (Saha/Association)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया विभक्ति, बहुवचन
परिवृताsurrounded
परिवृता:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपरि-वृत् (धातु) > परिवृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; अहम् इति विशेषण
हिindeed
हि:
सम्बन्ध/निपातार्थ (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle: indeed/for)
अहम्I
अहम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा विभक्ति, एकवचन
गन्तुम्to go
गन्तुम्:
प्रयोजन (Purpose)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive); प्रयोजनार्थ (purpose: to go)
इच्छेI wish
इच्छे:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present); उत्तमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
सहwith
सह:
सहकारक (Saha)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक (with)
अयोध्याम्Ayodhya
अयोध्याम्:
गन्तव्य/कर्म (Destination)
TypeNoun
Rootअयोध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (गति/कर्म), एकवचन
राजधानीम्the capital city
राजधानीम्:
गन्तव्य/कर्म (Destination)
TypeNoun
Rootराजधानी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; अयोध्याम् इति विशेषण/अपपद (apposition: the capital)
त्वयाwith you
त्वया:
सहकारक (Saha/Association)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; तृतीया विभक्ति, एकवचन
सहtogether
सह:
सहकारक (Saha)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक (with)

Sita, seeing the beautiful Kishkinda city ruled by Vali, gazing at Rama timidly and through love spoke to him.

S
Sītā
R
Rāma
A
Ayodhyā
S
Sugrīva
T
Tārā
V
Vānara chiefs

FAQs

Social dharma and gratitude toward allies: Sītā’s wish includes the Vānara families, reflecting the ethic that victory and homecoming should honor those who upheld righteousness and aided the just cause.

Sītā makes a request to Rāma during the journey: she wants the allied women—especially Tārā and Sugrīva’s household—to accompany them to Ayodhyā.

Sītā’s inclusiveness and appreciation—she recognizes the wider community impacted by the war and values their place in the return.