Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 124, Shloka 23
पुष्पकविमान-प्रस्थानम्
The Pushpaka Vimāna Offered and the Return Prepared
एवमुक्तस्तुरामेणराक्षसेन्द्रोविभीषणः ।विमानसूर्यसङ्काशमाजुहावत्वरान्वितः ।।।।ततःकाञ्चनचित्राङ्गंवैदूर्यमणिवेदिकम् ।कूटागारैःपरिक्षिप्तंसर्वतोरजतप्रभम् ।।।।पाण्डुराभिःपताकाभिर्ध्वजैश्चसमलङ्कृतम् ।शोभितंकाञ्चनैर्हर्म्यैर्हेमपद्मविभूषितैः ।।।।प्रकीर्णंकिङ्किणीजालैर्मुक्तामणिगवाक्षकम् ।घण्टाजालैःपरिक्षिप्तंसर्वतोमधुरस्वनम् ।।।।यन्मेरुशिखराकारंनिर्मितंविश्वकर्मणा ।बृहभिर्भूषितंहर्म्यैर्मुक्तारजतशोभितैः ।।।।तलैस्स्फटिकचित्राङ्गैदूर्यैश्चवरासनैः ।महार्हास्तरणोपेतैरुपपन्नंमहाधनैः ।।।।
evam uktas tu rāmeṇa rākṣasendro vibhīṣaṇaḥ |
vimāna-sūrya-saṅkāśam ājuhāva tvarānvitaḥ ||
tataḥ kāñcana-citrāṅgaṃ vaiḍūrya-maṇi-vedikam |
kūṭāgāraiḥ parikṣiptaṃ sarvato rajata-prabham ||
pāṇḍurābhiḥ patākābhir dhvajaiś ca samalaṅkṛtam |
śobhitaṃ kāñcanair harmyaiḥ hema-padma-vibhūṣitaiḥ ||
prakīrṇaṃ kiṅkiṇī-jālair muktā-maṇi-gavākṣakam |
ghaṇṭā-jālaiḥ parikṣiptaṃ sarvato madhura-svanam ||
yan meru-śikhara-ākāraṃ nirmitaṃ viśvakarmaṇā |
bṛhadbhir bhūṣitaṃ harmyaiḥ muktā-rajata-śobhitaiḥ ||
talaiḥ sphaṭika-citrāṅgair vaiḍūryaiś ca varāsanaiḥ |
mahārha-āstaraṇopetair upapannaṃ mahādhanaiḥ ||
ครั้นพระรามตรัสดังนั้น วิภีษณะผู้เป็นจอมแห่งรากษสก็เร่งสั่งให้นำวิมานอันสว่างดุจสุริยันมาทันที แล้ววิมานนั้นก็ปรากฏขึ้น: ประดับแผ่นทองอันวิจิตร มีแท่นและพื้นประดับแก้วไวฑูรย์ ล้อมรอบด้วยเรือนยอดน้อยใหญ่ ส่องประกายดุจเงินทั่วทุกทิศ; ตกแต่งด้วยธงและปฏากสีอ่อน งามด้วยปราสาททองประดับลายดอกปัทมาทอง; มีตาข่ายกระดิ่งเล็ก ๆ โปรยอยู่ ช่องหน้าต่างฝังมุกและไข่มุก ล้อมด้วยแถวระฆังที่กังวานไพเราะไปทั่ว. รูปทรงดุจยอดเขาพระเมรุ สร้างโดยวิศวกรรมัน; งามด้วยคฤหาสน์ใหญ่ประดับมุกและเงิน พื้นลวดลายแก้วผลึก มีอาสนะชั้นเลิศฝังแก้วไวฑูรย์ พร้อมเครื่องปูลาดอันล้ำค่าและทรัพย์สมบัติมากมาย
Noble Vibheeshana! Please permit me to go. I am honoured by you, my friend. Do not be angry or feel sorry. Let me do my duty."
FAQs
Right use of power and wealth: splendor is presented as ordered service to dharmic aims (Rāma’s return to rightful duties), not as indulgence.
After Rāma asks for transport, Vibhīṣaṇa hastily summons the radiant Puṣpaka vimāna; the text describes its magnificence and craftsmanship.
Vibhīṣaṇa’s prompt obedience and service-minded kingship; the narrative also highlights sacred craftsmanship (Viśvakarman) supporting righteous action.