Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

युद्धकाण्डे द्वादशः सर्गः — रावणस्य परिषद्-सम्बोधनं कुम्भकर्णस्य नीत्युपदेशश्च

Ravana’s Council Address and Kumbhakarna’s Counsel

न्यायेनराजकार्याणियःकरोतिदशानन: ।नससन्तप्यतेपश्चान्निश्चितार्थमतिर्नृपः ।।6.12.30।।

nyāyena rājakāryāṇi yaḥ karoti daśānanaḥ |

na sa santapyate paścān niścitārthamatir nṛpaḥ ||6.12.30||

โอ้ทศานนะ พระราชาผู้มีดุลยพินิจมั่นคง และทรงประกอบราชกิจตามความยุติธรรมและธรรมะ ย่อมไม่เศร้าโศกภายหลัง

न्यायेनby justice; rightly
न्यायेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootन्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया एकवचन (Instrumental singular: by justice/according to right)
राजकार्याणिkingly duties
राजकार्याणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराज + कार्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (राज्ञः कार्याणि); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया बहुवचन (Accusative plural)
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (Nom singular: who)
करोतिdoes
करोति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद (does)
दशाननःRavana (ten-faced)
दशाननः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदश + आनन (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (दश आननानि यस्य); पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (Nom singular; epithet)
not
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (not)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (Nom singular: he)
सन्तप्यतेregrets; is distressed
सन्तप्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + तप् (धातु)
Formलट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद (is distressed/repents)
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
Adhikarana (अधिकरण-कालय)
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (afterwards)
निश्चितार्थमतिःone whose resolve is fixed
निश्चितार्थमतिः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिश्चित + अर्थ + मति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (निश्चितः अर्थः यस्याः सा मति/यस्य सः); पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; विशेषण (Nom singular qualifying नृपः/सः)
नृपःking
नृपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (Nom singular)

Celebrated Prahastha desiring to carry out the king's order assigned the army inside and outside the city.

K
Kumbhakarṇa
R
Rāvaṇa (Daśānana)

FAQs

Rājadharma rests on nyāya (justice): a ruler who acts justly and with clear purpose avoids later remorse and suffering born of wrongdoing.

Kumbhakarṇa instructs Rāvaṇa on proper kingship, contrasting just action with the regret that follows unjust deeds.

Niścaya (firm, clear determination aligned with justice) is emphasized as a kingly virtue.