Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

राघव-रावणयोः घोर-द्वैरथ-युद्धम्

The Fierce Chariot-Duel of Rama and Ravana

स निकृत्तोऽपतद्भूमौरावणस्यन्दनध्वजः ।ध्वजस्योन्मथनंदृष्टवारावणस्समहाबलः ।।6.109.13।।सम्प्रदीप्तोऽभवत्क्रोधादमर्षात्प्रहसन्निव ।स रोषवशमापन्नश्शरवर्षंववर्ष ह ।।6.109.14।।

sampradīpto 'bhavat krodhād amarṣāt prahasann iva |

sa roṣa-vaśam āpannaḥ śara-varṣaṃ vavarṣa ha ||6.109.14||

เขาลุกโชนด้วยโทสะและศักดิ์ศรีที่ถูกกระทบ ราวกับหัวเราะเยาะเย้ย ครั้นถูกความเดือดดาลครอบงำ ก็โปรยพายุแห่งศรลงมา

सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; सर्वनाम (pronoun)
निकृत्तःcut down
निकृत्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनि + कृद्/कृत् (धातु) > निकृत्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम्
अपतत्fell
अपतत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्
भूमौon the ground
भूमौ:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्
रावणस्यन्दनध्वजःRavana's chariot-flagstaff
रावणस्यन्दनध्वजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरावणस्य + स्यन्दन + ध्वज (प्रातिपदिकानि)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (genitive determinative); पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
ध्वजस्यof the flag/flagstaff
ध्वजस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootध्वज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्
उन्मथनम्the striking/uprooting
उन्मथनम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootउद् + मथ् (धातु) > उन्मथन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; क्रियानाम (verbal noun)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्तः (gerund/absolutive)
रावणःRavana
रावणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
सःthat (he)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; सर्वनाम
महाबलःmighty/very strong
महाबलः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहा + बल (प्रातिपदिकानि)
Formकर्मधारयः; पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम्

Ravana with his burning arrows pierced Rama's horses. Those horses were wonderful as they did not stagger or reel as if hurt by lotus stalks and remained complacent.

R
Rāvaṇa
A
Arrows (śara)

FAQs

Anger (krodha) clouds discernment; dharma demands mastery over impulses, especially for rulers and warriors whose rage harms many.

Humiliated by the loss of his standard, Rāvaṇa retaliates by unleashing a dense volley of arrows.

The negative example—loss of self-governance. The Ramayana repeatedly treats self-control as a core royal virtue.