Sarga 7 Hero
Sundara KandaSarga 717 Verses

Sarga 7

पुष्पकविमानदर्शनम् — The Vision of the Pushpaka and Lanka’s Jewel-like Mansions

सुन्दरकाण्ड

สรรคนี้กล่าวถึงหนุมานที่สอดแนมลังกาอย่างใกล้ชิด เห็นสถาปัตยกรรมของชนชั้นสูงและวิมานปุษปกะผ่านการพรรณนาเป็นลำดับและอุปมาอุปไมยยืดยาว เขาเห็นเครือข่ายคฤหาสน์หนาแน่น ประดับตะแกรงทองและแก้วไวฑูรย์ (แก้วตาแมว) เปรียบดังหมู่เมฆฤดูฝนที่มีสายฟ้าร้อยรัด และมีเสียงนกทำให้ดูมีชีวิต เขายังสังเกตศาลาและคลังอาวุธสำหรับสังข์ อาวุธ ธนู และศร รวมทั้งเฉลียงบนยอดเรือนที่ต้องแสงจันทร์ เรือนเหล่านั้นดูอุดมด้วยทรัพย์รัตนะ ไร้ตำหนิ ราวกับสร้างโดยมายา ช่างสถาปนิกแห่งทวยเทพ—ความอัศจรรย์ที่ถูกประดิษฐ์อย่างประณีตนี้บ่งบอกอำนาจที่ทศกัณฐ์สั่งสมไว้ ต่อมาหนุมานได้เห็นปราสาททองอันหาที่เปรียบมิได้ และวิมานปุษปกะซึ่งพรรณนาว่าเสมือนสวรรค์บนแผ่นดิน ประดับรัตนะ และมีสีสันดุจเมฆกับท้องฟ้า ภายในตกแต่งราวภาพจักรวาล: ภูเขา พฤกษา ดอกไม้ สระน้ำ บัว และสวน อีกทั้งนก นาค ม้า ช้างที่ทำด้วยรัตนะ และลวดลายพระลักษมี เมื่อมาถึงปราสาทหอมกรุ่นดุจภูเขานั้นแล้ว หนุมานกลับออกค้นหาพระนางสีดาทั่วนคร; ครั้นไม่พบ ใจของเขาก็เศร้าหมองยิ่ง เผยความตึงเครียดระหว่างความตระการตาแห่งประสาทสัมผัสกับความเร่งร้อนอันโศกของภารกิจอันศักดิ์สิทธิ์

Shlokas

Verse 1

स वेश्मजालं बलवान् ददर्शव्यासक्तवैडूर्यसुवर्णजालम्।यथा महत् प्रावृषि मेघजालंविद्युत्पिनद्धं सविहङ्गजालम्।।5.7.1।।

หนุมานผู้ทรงพลังได้เห็นหมู่เรือนอันกว้างใหญ่ เป็นดั่งตาข่ายเรือนเรือนร้อยเรียง ประดับด้วยตาข่ายทองและแก้วไวฑูรยะ คล้ายมวลเมฆใหญ่ในฤดูฝน ที่มีสายฟ้าพาดผ่านและเต็มไปด้วยฝูงนก

Verse 2

निवेशनानां विविधाश्च शालाःप्रधानशङ्खायुधचापशालाः।मनोहराश्चापि पुनर्विशालाःददर्श वेश्माद्रिषु चन्द्रशालाः।।5.7.2।।

เขาได้เห็นในคฤหาสน์ทั้งหลายมีศาลาหลากชนิด ทั้งคลังเก็บสังข์อันประเสริฐ โรงอาวุธ และโรงเก็บคันธนู; และบนเฉลียงชั้นสูงของเรือนใหญ่ เขายังเห็นจันทร์ศาลา—ระเบียงกว้างงามน่ารื่นรมย์สำหรับรับแสงจันทร์

Verse 3

गृहाणि नानावसुराजितानि देवासुरैश्चापि सुपूजितानि।सर्वैश्च दोषैः परिवर्जितानि कपिर्ददर्श स्वबलार्जितानि।।5.7.3।।

วานรนั้นได้เห็นเรือนทั้งหลายอร่ามด้วยทรัพย์นานาประการ—ทรัพย์ที่แม้เทวดาและอสูรก็ยังสรรเสริญ—เป็นที่อยู่อาศัยปราศจากมลทินทุกประการ และได้มาด้วยกำลังเดชของเจ้านายเอง

Verse 4

तानि प्रयत्नाभिसमाहितानि मयेन साक्षादिव निर्मितानि।महीतले सर्वगुणोत्तराणिददर्श लङ्काधिपतेर्गृहाणि।।5.7.4।।

เขาได้เห็นคฤหาสน์ของเจ้าแห่งลงกา ซึ่งก่อสร้างบนพื้นพิภพด้วยความเพียรและความประณีตยิ่ง ครบพร้อมด้วยคุณลักษณะอันเลิศประเสริฐ ราวกับว่าพญามายา ช่างสถาปนิก ได้เนรมิตด้วยมือตนเอง

Verse 5

ततो ददर्शोछ्रचितमेघरूपंमनोहरं काञ्चनचारुरूपम्।रक्षोऽधिपस्यात्मबलानुरूपंगृहोत्तमं ह्यप्रतिरूपरूपम्।।5.7.5।।

แล้วเขาได้เห็นพระราชวังอันประเสริฐยิ่ง สูงตระหง่านดุจหมู่เมฆ งามจับใจด้วยประกายทอง รูปโฉมไร้ผู้เสมอ เหมาะสมกับเดชานุภาพแห่งจอมแห่งรากษสทั้งปวง

Verse 6

महीतले स्वर्गमिव प्रकीर्णंश्रिया ज्वलन्तं बहुरत्नकीर्णम्।नानातरूणां कुसुमावकीर्णंगिरेरिवाग्रं रजसावकीर्णम्।।5.7.6।।

ดูประหนึ่งเศษเสี้ยวสวรรค์ที่โปรยลงสู่พื้นพิภพ ส่องประกายด้วยสิริแห่งศรี ประดับด้วยรัตนะนานา ดุจยอดเขาที่ถูกแต้มด้วยละอองเกสรจากดอกไม้ซึ่งร่วงจากพฤกษานานาพันธุ์

Verse 7

नारीप्रवेकैरिव दीप्यमानं तटिद्भिरम्भोदवदर्च्यमानम्।हंसप्रवेकैरिव वाह्यमानं श्रिया युतं खे सुकृतां विमानम्।।5.7.7।।

วิมานนั้นส่องสว่างราวกับถูกประทีปด้วยสตรีผู้เลิศ ดุจเมฆฝนที่ได้รับการบูชาด้วยสายฟ้า เปี่ยมด้วยสิริและมงคล ปรากฏประหนึ่งล่องไปในนภาด้วยหงส์ราชาเป็นพาหนะ

Verse 8

यथा नगाग्रं बहुधातुचित्रंयथा नभश्च ग्रहचन्द्रचित्रम्।ददर्शयुक्तीकृतमेघचित्रं विमानरत्नं बहुरत्नचित्रम्।।5.7.8।।

เขาได้เห็นวิมานรัตนะนั้น—ดุจแก้วมณีท่ามกลางวิมานทั้งหลาย—ประดับด้วยรัตนะมากมายหลากสี ดุจยอดเขาที่แต้มด้วยแร่ธาตุนานา ดุจนภาที่ประดับด้วยดาวเคราะห์และจันทร์ และดุจหมู่เมฆหลากสีที่รวมตัวเป็นภาพวิจิตร

Verse 9

मही कृता पर्वतराजिपूर्णा शैलाः कृता वृक्षवितानपूर्णाः।वृक्षाः कृताः पुष्पवितानपूर्णाःपुष्पं कृतं केसरपत्रपूर्णम्।।5.7.9।।

บนวิมานนั้นมีภาพพื้นพิภพที่เต็มด้วยแนวเทือกเขา; มีภาพภูผาที่เต็มด้วยพุ่มพฤกษาเป็นพรรณพฤกษ์ดุจฉัตร; มีภาพต้นไม้ที่เต็มด้วยพวงดอกเป็นฉัตร; และมีภาพดอกไม้ที่สมบูรณ์พร้อมทั้งกลีบและเกสร

Verse 10

कृतानि वेश्मानि च पाण्डुराणि तथा सुपुष्पाण्यपि पुष्कराणि।पुनश्च पद्मानि सकेसराणि धन्यानि चित्राणि तथा वनानि।।5.7.10।।

ที่นั่นมีภาพวาดเรือนขาวผ่อง และสระบัวที่เต็มไปด้วยดอกไม้งาม อีกทั้งดอกบัวพร้อมเกสร เสริมด้วยภาพมงคลอันวิจิตร และสวนรื่นรมย์นานาประการ

Verse 11

पुष्पाह्वयं नामविराजमानंरत्नप्रभाभिश्च विवर्धमानम्।वेश्मोत्तमानामपि चोच्यमानंमहाकपिस्तत्र महाविमानम्।।5.7.11।।

ที่นั่นมหาวานรได้เห็นมหาวิมานอันโอฬาร เลื่องชื่อว่า “ปุษปกะ” ทอประกายยิ่งขึ้นด้วยรัศมีแห่งรัตนะ และกล่าวกันว่าสูงส่งยิ่งกว่าปราสาทเรือนยอดอันประเสริฐทั้งปวง

Verse 12

कृताश्च वैडूर्यमया विहङ्गाः रूप्यप्रवालैश्च तथा विहङ्गाः।चित्राश्च नानावसुभिर्भुजङ्गाः जात्यानुरूपास्तुरगाः शुभाङ्गाः।।5.7.12।।

ที่นั่นมีนกที่ประดิษฐ์ด้วยไวฑูรยะ และนกที่ทำด้วยเงินกับปะการัง อีกทั้งมีนาคหลากสีทำจากรัตนะนานาชนิด และมีม้าพันธุ์ดี องค์อวัยวะเป็นมงคล สมกับชาติกำเนิดอันสูงส่ง

Verse 13

प्रवालजाम्बूनदपुष्पपक्षाः सलीलमावर्जितजिह्मपक्षाः।कामस्य साक्षादिव भान्ति पक्षाः कृता विहङ्गाः सुमुखाः सुपक्षाः।।5.7.13।।

ยังมีรูปนกที่ทำด้วยปีกปะการังและทองคำ ปีกโค้งงอราวกับกำลังเริงเล่นเคลื่อนไหว ปีกเหล่านั้นส่องประกายประหนึ่งปีกของบริวารพระกามเทพ—งดงามมีชีวิตชีวา เป็นนกประดิษฐ์หน้าผ่องใส ปีกงามยิ่ง

Verse 14

नियुज्यमानास्तु गजाः सुहस्ताः सकेसराश्चोत्पलपत्रहस्ताः।बभूवदेवी च कृता सुहस्तालक्ष्मी स्तथा पद्मिनि पद्महस्ता।।5.7.14।।

มีช้างที่จัดวางไว้ด้วยงวงอันงาม ถือดอกอุบลสีน้ำเงินพร้อมกลีบและเกสร และยังมีเทวีลักษมีถูกพรรณนาไว้ด้วย—พระหัตถ์งามดุจดอกบัว ประทับในสระบัว ทรงถือดอกบัวไว้ในพระหัตถ์

Verse 15

इतीव तद्गृहमभिगम्य शोभनम्सविस्मयो नगमिव चारुशोभनम्।पुनश्च तत्परमसुगन्धि सुन्दरम्हिमात्यये नगमिव चारुकन्दरम्।।5.7.15।।

ครั้นเขาไปถึงคฤหาสน์อันงามนั้น งดงามดุจภูผา ก็ยืนตะลึงด้วยความพิศวง แล้วเขาก็เพ่งมองอีกครั้ง: หอมละมุนและงามยิ่ง ประหนึ่งภูเขาเมื่อสิ้นฤดูหนาว อุดมด้วยคูหางามน่าชม

Verse 16

ततः स तां कपिरभिपत्य पूजितां चरन् पुरीं दशमुखबाहुपालिताम्।अदृश्य तां जनकसुतां सुपूजितां सुदुःखितः पतिगुणवेगवर्जिताम्।।5.7.16।।

แล้ววานรนั้นก็เข้าไปยังนครอันควรบูชา ซึ่งได้รับการพิทักษ์ด้วยกำลังแห่งแขนของทศกัณฐ์ แล้วเที่ยวเสาะไปทั่วเมือง; แต่เมื่อไม่เห็นธิดาแห่งชนก คือพระนางสีดา ผู้ควรแก่การสักการะยิ่งนัก ทว่าถูกพรากจากพลังแห่งคุณธรรมของพระสวามี (พระราม) เขาจึงเศร้าโศกยิ่งนัก

Verse 17

ततस्तदा बहुविधभावितात्मनः कृतात्मनो जनकसुतां सुवर्त्मनः।अपश्यतोऽभवदतिदुःखितं मनः सुचक्षुषः प्रविचरतो महात्मनः।।5.7.17।।

ครั้นแล้ว มหาตมะผู้มีสายตาแจ่มชัด ผู้ใคร่ครวญนานาประการ มีตนฝึกดี และดำเนินตามทางธรรม เมื่อเที่ยวเสาะไปโดยไม่พบธิดาแห่งชนก ใจของท่านก็ทุกข์ระทมยิ่งนัก

Frequently Asked Questions

Hanuman must remain undistracted by the city’s overwhelming beauty and luxury while executing reconnaissance; the pivotal action is his continued movement through Ravana’s guarded capital despite rising distress from not finding Sita.

Splendor is not identical with righteousness: the sarga contrasts aesthetic magnificence with moral lack, teaching that a dharma-bound agent values purpose, restraint, and compassion over sensory fascination and political intimidation.

Laṅkā’s mansion complexes, moon-terraces (candraśālā), armory-halls for conches and weapons, and the Pushpaka vimāna itself function as cultural-architectural landmarks; lotus-pond imagery and Lakṣmī iconography mark elite prosperity motifs within the built environment.