Sarga 60
अङ्गदवाक्यम्—सीताहरण-प्रतिवेदन-धर्मविचारः (Angada’s Counsel on Reporting Without Sita)
सुन्दरकाण्ड
สรรคที่ 60 กล่าวถึงการปรึกษาหารืออันสำคัญของเหล่าวานรภายหลังหนุมานกราบทูลว่าได้พบเห็นนางสีดาแล้ว องคท โอรสของพาลี เห็นว่าการกลับไปเฝ้าพระรามโดยมิได้นำพระนางสีดากลับไปด้วยนั้นเป็นสิ่ง “อายุคตะ” คือไม่สมควรทั้งตามระเบียบและตามธรรม เพียงรายงานว่า “เห็นแล้วแต่มิได้นำมา” ย่อมไม่คู่ควรแก่เหล่านักรบผู้เลื่องชื่อด้วยความกล้าหาญ องคทย้ำถึงกำลังการกระโดดและความกล้าหาญของวานรที่หาผู้เสมอเหมือนไม่ได้ แม้ในหมู่เทวดาและอสูร จึงเห็นว่าการชิงนางชานกีเป็นสิ่งที่ทำได้จริง มิใช่เพียงความใฝ่ฝัน เขาเสนอให้ลงมือทันที เพราะหนุมานได้ทำให้เหล่ายักษ์นักรบสำคัญอ่อนกำลังลงแล้ว งานที่เหลือคือชิงพระนางแล้วถอนกำลังกลับ ชามพวานตอบด้วยความสุขุมรอบคอบว่า เจตนาขององคทนับว่าเป็นธรรม แต่การกระทำต้องสอดคล้องกับพระประสงค์และพระบัญชาของพระราม ความสำเร็จแห่งภารกิจ (การบรรลุผลแห่งงาน) ในทางธรรม มิได้อาศัยเพียงความสามารถ หากต้องอาศัยวิธีที่ชอบและได้รับอนุญาตด้วย สรรคนี้จึงชี้ให้เห็นความต่างระหว่างการช่วยเหลือด้วยแรงเร้าใจ กับจริยธรรมของภารกิจที่ตั้งอยู่บนคำสั่งและระเบียบแห่งหมู่คณะ
Shlokas
Verse 1
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा वालिसूनुरभाषत।अयुक्तं तु विना देवीं दृष्टवद्भिश्च वानराः।।।।समीपं गन्तुमस्माभी राघवस्य महात्मनः।
ครั้นได้ฟังถ้อยคำนั้น บุตรแห่งวาลีกล่าวว่า “โอ้วีรชนวานรทั้งหลาย แม้เราจะได้เห็นพระเทวีแล้ว แต่การกลับไปเฝ้าพระราฆวะผู้มีจิตยิ่งใหญ่โดยปราศจากพระนางนั้น หาเหมาะสมไม่”
Verse 2
दृष्टा देवी न चानीता इति तत्र निवेदनम्।।।।अयुक्तमिव पश्यामि भवद्भिः ख्यातविक्रमैः।
“การไปกราบทูลว่า ‘ได้พบพระเทวีแล้ว แต่ยังมิได้นำกลับมา’ ข้าพเจ้าเห็นว่าไม่สมควรแก่ท่านทั้งหลาย ผู้เลื่องชื่อด้วยวีรกรรม”
Verse 3
न हि नः प्लवने कश्चिन्नापि कश्चित्पराक्रमे।।।।तुल्य स्सामरदैत्येषु लोकेषु हरिसत्तमाः।
โอ้ผู้ประเสริฐแห่งวานรทั้งหลาย ในโลกของเทพและไทตยะนั้น ไม่มีผู้ใดเสมอเราได้—ทั้งในศิลปะแห่งการกระโจน และในความกล้าหาญอันทรงเดช
Verse 4
तेष्वेवं हतवीरेषु राक्षसेषु हनूमता।।।।किमन्यदत्र कर्तव्यं गृहीत्वा याम जानकीम्।
เมื่อยอดนักรากษสเหล่านั้นถูกหนุมานสังหารสิ้นแล้ว ที่นี่จะมีสิ่งใดต้องทำอีกเล่า? จงจับนางชานกีแล้วออกเดินทางไปเถิด
Verse 5
तमेवं कृतसङ्कल्पं जाम्बवान् हरिसत्तमः।।।।उवाच परमप्रीतो वाक्यमर्थवदर्थवित्।
ครั้นเห็นเขามีปณิธานมั่นคงดังนั้น ชามพวาน ผู้ประเสริฐแห่งวานร ผู้รู้เหตุผลแห่งกิจ ก็ยินดีอย่างยิ่ง แล้วกล่าวถ้อยคำอันมีความหมายและมุ่งประโยชน์
Verse 6
न तावदेषा मतिरक्षमा नो यथा भवान् पश्यति राजपुत्र।यथा तु रामस्य मतिर्निविष्टा तथा भवान् पश्यतु कार्यसिद्धिम्।।।।
โอ ราชกุมาร ความเห็นของท่านดังที่ท่านเห็นนั้น มิใช่สิ่งที่เรารับไม่ได้; เราย่อมมีกำลังทำให้สำเร็จได้จริง แต่เมื่อรู้ว่าพระรามทรงตั้งพระทัยไว้เช่นไร ท่านพึงมองและดำเนินให้กิจสำเร็จตามพระประสงค์นั้น
Frequently Asked Questions
Whether it is dharmically acceptable to report success (Sita located) yet return without completing retrieval; Angada urges immediate extraction of Sita, while Jambavan prioritizes acting strictly within Rama’s intended command structure.
Capability alone does not justify action: righteous success requires alignment with rightful authority and prescribed method, so that courage remains integrated with maryādā (discipline, legitimacy, and purpose).
No specific landmark is foregrounded in this sarga; the focus is organizational and ethical deliberation among the vanaras, referencing Lanka’s rākṣasas only as a contextual threat already diminished by Hanuman’s actions.