Previous Verse

Ramayana — Sundara Kanda, Sarga 33, Shloka 31

हनूमत्सीतासंवादः

Hanumān–Sītā Dialogue and Identity Verification

द्वौ मासौ तेन मे कालो जीवितानुग्रहः कृतः।।।।ऊर्ध्वं द्वाभ्यां तु मासाभ्यां ततस्तक्ष्यामि जीवितम्।

dvau māsau tena me kālo jīvitānugrahaḥ kṛtaḥ | ūrdhvaṃ dvābhyāṃ tu māsābhyāṃ tatas tyakṣyāmi jīvitam ||

เขาได้ให้ข้าพเจ้ามีชีวิตต่อไปอีกเพียงสองเดือนเป็นการผ่อนผัน; ครั้นพ้นสองเดือนนั้นแล้ว ข้าพเจ้าจักสละชีวิตเสีย

द्वौtwo
द्वौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गम्, प्रथमा, द्विवचनम्; विशेषणम् मासौ
मासौmonths
मासौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गम्, प्रथमा, द्विवचनम्
तेनby him
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्गम्, तृतीया, एकवचनम्
मेto me
मे:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी, एकवचनम्; अत्र चतुर्थी (to me)
कालःtime
कालः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्
जीवितानुग्रहःa reprieve/grant of life
जीवितानुग्रहः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजीवित (प्रातिपदिक) + अनुग्रह (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (favor/grant regarding life); पुल्लिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; कालस्य विशेषण/समानााधिकरणम्
कृतःwas made/granted
कृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुल्लिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; कर्मणि/भावे (was made/granted)
ऊर्ध्वम्afterwards
ऊर्ध्वम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्वम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (afterwards/thereafter)
द्वाभ्याम्by/after the two
द्वाभ्याम्:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्गम्, तृतीया/पञ्चमी (instr./abl.), द्विवचनम्; अत्र तृतीया सह मासाभ्याम् (after/by the two)
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपातः (but/indeed)
मासाभ्याम्after two months
मासाभ्याम्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गम्, तृतीया/पञ्चमी, द्विवचनम्; अत्र पञ्चमी-अर्थे (after two months)
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम् (then/thereafter)
त्यक्ष्यामिI will abandon
त्यक्ष्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formलृट् (Simple future), परस्मैपदम्, उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचनम्
जीवितम्life
जीवितम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजीवित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्

"He has allowed me two months time to live. After two months I will have to give up my life."ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē sundarakāṇḍē trayastriṅśassargaḥ৷৷Thus ends the thirtythird sarga of Sundarakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.

S
Sītā
R
Rāvaṇa (implied by 'tena')

FAQs

Truthful testimony under oppression: Sītā states the coercive deadline, underscoring that dharma may require steadfast refusal of wrongdoing even at the cost of life.

Sītā informs Hanumān of Rāvaṇa’s ultimatum: she has only two months before she expects death (by force or by her own resolve).

Moral firmness—Sītā’s unyielding refusal to submit to adharma, even when threatened with death.