Sarga 2

Verse 1

स सागरमनादृष्यमतिक्रम्य महाबलः।त्रिकूटशिखरे लङ्कां स्थितां स्वस्थो ददर्श ह।।।।

มหาวีรบุรุษนั้น ครั้นข้ามมหาสมุทรอันยากจะฝ่าฝืนได้แล้ว ก็ยืนอย่างสงบอยู่บนยอดตรีกูฏ และได้เห็นกรุงลงกาตั้งอยู่ ณ ที่นั้น

Verse 2

ततः पादपमुक्तेन पुष्पवर्षेण वीर्यवान्।अभिवृष्टः स्थितस्तत्र बभौ पुष्पमयो यथा।।।।

แล้ววีรบุรุษนั้นยืนอยู่ ณ ที่นั้น ถูกโปรยชุ่มด้วยสายฝนแห่งดอกไม้ที่หลุดร่วงจากพฤกษา ดูประหนึ่งว่าเป็นร่างที่ทำด้วยดอกไม้ทั้งสิ้น

Verse 3

योजनानां शतं श्रीमांस्तीर्त्वाप्युत्तमविक्रमः।अनिःश्वसन् कपिस्तत्र न ग्लानिमधिगच्छति।।।।

วานรผู้รุ่งเรือง ผู้มีเดชานุภาพยอดยิ่ง ครั้นข้ามได้ร้อยโยชน์แล้ว ณ ที่นั้นก็มิได้หอบหายใจ และมิได้ประสบความอ่อนล้าเลย

Verse 4

शतान्यहं योजनानां क्रमेयं सुबहून्यपि।किं पुनः सागरस्यान्तं संख्यातं शतयोजनम्।।।।

เราสามารถข้ามได้แม้หลายร้อยโยชน์เป็นลำดับ—แล้วไฉนสุดขอบมหาสมุทรซึ่งนับเพียงร้อยโยชน์จะเป็นอุปสรรคเล่า

Verse 5

स तु वीर्यवतां श्रेष्ठः प्लवतामपि चोत्तमः।जगाम वेगवान् लङ्कां लङ्घयित्वा महोदधिम्।।।।

เขา—ผู้เลิศในหมู่นักรบผู้ทรงพลัง และยอดยิ่งในหมู่ผู้กระโจน—ข้ามมหาสมุทรด้วยความเร็ว แล้วไปถึงลงกา

Verse 6

शाद्वलानि च नीलानि गन्धवन्ति वनानि च।गण्डवन्ति च मध्येन जगाम नगवन्ति च।।।।

เขาเดินทางต่อไปผ่านทุ่งหญ้าสีครามเข้ม ผ่านพนไพรหอมกรุ่น และระหว่างทางก็ผ่านดงหินผาและภูเขาที่แน่นหนาด้วยไม้ใหญ่

Verse 7

शैलांश्च तरुसंछन्नान् वनाराजीश्च पुष्पिताः।अभिचक्राम तेजस्वी हनुमान् प्लवगर्षभः।।।।

หนุมานผู้รุ่งเรือง—ดุจโคอุสุภะในหมู่วานร—ก้าวย่างข้ามภูผาที่คลุมด้วยพฤกษา และแนวพนารมย์ที่บานสะพรั่งด้วยดอกไม้

Verse 8

स तस्मिन्नचले तिष्ठन्वनान्युपवनानि च।स नगाग्रे च तां लङ्कां ददर्श पवनात्मजः।।।।

เมื่อยืนอยู่บนภูเขานั้น บุตรแห่งพระพายก็ทอดพระเนตรป่าและอุทยานทั้งหลาย และบนยอดภูเขานั้นเอง เขาได้เห็นกรุงลงกาโดยตรง

Verse 9

सरलान् कर्णिकारांश्च खर्जूरांश्च सुपुष्पितान्।प्रियालून्मुचुलिन्दांश्च कुटजान् केतकानपि।।।।प्रियंङ्गून् गन्धपूर्णांश्च नीपान् सप्तच्छदांस्तथा।आसनान् कोविदारांश्च करवीरांश्च पुष्पितान्।।।।पुष्पभारनिबद्धांश्च तथा मुकुलितानपि।पादपान् विहगाकीर्णान् पवनाधूतमस्तकान्।।।।हंसकारण्डवाकीर्णा वापीः पद्मोत्मलायुताः।आक्रीडान् विविधान् रम्यावन् विविधांश्च जलाशयान्।।।।सन्ततान् विविधैर्वृक्षैः सर्वर्तुफलपुष्पितैः।उद्यानानि च रम्याणि ददर्श कपिकुञ्जरः।।।।

วานรผู้ดุจช้างนั้นได้เห็นอุทยานอันรื่นรมย์ แผ่กว้างด้วยพฤกษานานาพันธุ์—ต้นสารละ ต้นกรณิการะ และอินทผลัมที่บานสะพรั่ง; ต้นปริยาละ มุจจุลินท์ กุฏชะ และเกตกะ; ต้นปริยังคุอันหอม ต้นนีปะ และสัตตฉทะ; อีกทั้งต้นอาสนะ โกวิทาระ และกรวีระที่ออกดอกงาม บางต้นโน้มเพราะดอกดาษดื่น บางต้นยังเป็นดอกตูม เหล่านกคลาคล่ำตามกิ่งก้าน ยอดไม้ไหวตามลม เขายังเห็นสระน้ำที่เต็มด้วยหงส์และนกน้ำ มีดอกบัวและบัวสาย พร้อมทั้งลานรื่นรมย์และแหล่งพักผ่อนริมน้ำหลากหลาย ที่ซึ่งผลไม้และดอกไม้ปรากฏทุกฤดูกาล

Verse 10

सरलान् कर्णिकारांश्च खर्जूरांश्च सुपुष्पितान्।प्रियालून्मुचुलिन्दांश्च कुटजान् केतकानपि।।5.2.9।।प्रियंङ्गून् गन्धपूर्णांश्च नीपान् सप्तच्छदांस्तथा।आसनान् कोविदारांश्च करवीरांश्च पुष्पितान्।।5.2.10।।पुष्पभारनिबद्धांश्च तथा मुकुलितानपि।पादपान् विहगाकीर्णान् पवनाधूतमस्तकान्।।5.2.11।।हंसकारण्डवाकीर्णा वापीः पद्मोत्मलायुताः।आक्रीडान् विविधान् रम्यावन् विविधांश्च जलाशयान्।।5.2.12।।सन्ततान् विविधैर्वृक्षैः सर्वर्तुफलपुष्पितैः।उद्यानानि च रम्याणि ददर्श कपिकुञ्जरः।।5.2.13।।

เขาได้เห็นต้นปริยังคุอวลด้วยกลิ่นหอม และยังมีต้นนีปะกับสัปตฉทะ ตลอดจนต้นอาสนะ โกวิทาระ และการวีระที่กำลังออกดอกบาน

Verse 11

सरलान् कर्णिकारांश्च खर्जूरांश्च सुपुष्पितान्।प्रियालून्मुचुलिन्दांश्च कुटजान् केतकानपि।।5.2.9।।प्रियंङ्गून् गन्धपूर्णांश्च नीपान् सप्तच्छदांस्तथा।आसनान् कोविदारांश्च करवीरांश्च पुष्पितान्।।5.2.10।।पुष्पभारनिबद्धांश्च तथा मुकुलितानपि।पादपान् विहगाकीर्णान् पवनाधूतमस्तकान्।।5.2.11।।हंसकारण्डवाकीर्णा वापीः पद्मोत्मलायुताः।आक्रीडान् विविधान् रम्यावन् विविधांश्च जलाशयान्।।5.2.12।।सन्ततान् विविधैर्वृक्षैः सर्वर्तुफलपुष्पितैः।उद्यानानि च रम्याणि ददर्श कपिकुञ्जरः।।5.2.13।।

เขาเห็นหมู่ไม้ที่กิ่งก้านโน้มต่ำด้วยภาระแห่งดอกไม้ และบางต้นยังเป็นเพียงดอกตูม; ต้นไม้เหล่านั้นแน่นด้วยฝูงนก ยอดไหวเอนตามลมพัด

Verse 12

सरलान् कर्णिकारांश्च खर्जूरांश्च सुपुष्पितान्।प्रियालून्मुचुलिन्दांश्च कुटजान् केतकानपि।।5.2.9।।प्रियंङ्गून् गन्धपूर्णांश्च नीपान् सप्तच्छदांस्तथा।आसनान् कोविदारांश्च करवीरांश्च पुष्पितान्।।5.2.10।।पुष्पभारनिबद्धांश्च तथा मुकुलितानपि।पादपान् विहगाकीर्णान् पवनाधूतमस्तकान्।।5.2.11।।हंसकारण्डवाकीर्णा वापीः पद्मोत्मलायुताः।आक्रीडान् विविधान् रम्यावन् विविधांश्च जलाशयान्।।5.2.12।।सन्ततान् विविधैर्वृक्षैः सर्वर्तुफलपुष्पितैः।उद्यानानि च रम्याणि ददर्श कपिकुञ्जरः।।5.2.13।।

เขาเห็นสระน้ำที่แน่นด้วยหงส์และนกการัณฑวะ ประดับด้วยดอกบัวและบัวสีน้ำเงิน; อีกทั้งอุทยานรื่นรมย์สำหรับสำราญหลากหลาย และแหล่งน้ำต่าง ๆ นานา

Verse 13

सरलान् कर्णिकारांश्च खर्जूरांश्च सुपुष्पितान्।प्रियालून्मुचुलिन्दांश्च कुटजान् केतकानपि।।5.2.9।।प्रियंङ्गून् गन्धपूर्णांश्च नीपान् सप्तच्छदांस्तथा।आसनान् कोविदारांश्च करवीरांश्च पुष्पितान्।।5.2.10।।पुष्पभारनिबद्धांश्च तथा मुकुलितानपि।पादपान् विहगाकीर्णान् पवनाधूतमस्तकान्।।5.2.11।।हंसकारण्डवाकीर्णा वापीः पद्मोत्मलायुताः।आक्रीडान् विविधान् रम्यावन् विविधांश्च जलाशयान्।।5.2.12।।सन्ततान् विविधैर्वृक्षैः सर्वर्तुफलपुष्पितैः।उद्यानानि च रम्याणि ददर्श कपिकुञ्जरः।।5.2.13।।

วานรนักรบผู้ยิ่งใหญ่ดุจช้างนั้นได้เห็นอุทยานอันรื่นรมย์ แผ่กว้างด้วยไม้หลากชนิด ซึ่งออกผลและออกดอกในทุกฤดูกาล

Verse 14

समासाद्य च लक्ष्मीवान् लङ्कां रावणपालिताम्।परिखाभिः सपद्माभिः सोत्पलाभिरलङ्कृताम्।।।।सीतापहरणार्थेन रावणेन सुरक्षिताम्।समन्ताद्विचरद्भिश्च राक्षसैरुग्रधन्विभिः।।।।काञ्चनेनावृतां रम्यां प्राकारेण महापुरीम्।गृहैश्च ग्रहसंकाशैः शारदाम्बुदसन्निभैः।।।।पाण्डुराभिः प्रतोलीभिरुच्चाभिरभिसंवृताम्।अट्टालकशताकीर्णां पताकाध्वजमालिनीम्।।।।तोरणैः काञ्चनैर्दिव्यैर्लतापङ्त्किविचित्रितैः।ददर्श हनुमान् लङ्कां दिवि देवपुरीं यथा।।।।

ครั้นผู้มีสิริมงคลนั้นมาถึงลงกา อันราวณะปกครอง ก็เห็นนครนั้นงดงามด้วยคูเมืองที่ประดับด้วยดอกบัวและบัวสีน้ำเงิน

Verse 15

समासाद्य च लक्ष्मीवान् लङ्कां रावणपालिताम्।परिखाभिः सपद्माभिः सोत्पलाभिरलङ्कृताम्।।5.2.14।।सीतापहरणार्थेन रावणेन सुरक्षिताम्।समन्ताद्विचरद्भिश्च राक्षसैरुग्रधन्विभिः।।5.2.15।।काञ्चनेनावृतां रम्यां प्राकारेण महापुरीम्।गृहैश्च ग्रहसंकाशैः शारदाम्बुदसन्निभैः।।5.2.16।।पाण्डुराभिः प्रतोलीभिरुच्चाभिरभिसंवृताम्।अट्टालकशताकीर्णां पताकाध्वजमालिनीम्।।5.2.17।।तोरणैः काञ्चनैर्दिव्यैर्लतापङ्त्किविचित्रितैः।ददर्श हनुमान् लङ्कां दिवि देवपुरीं यथा।।5.2.18।।

นครนั้นถูกราวณะคุ้มกันอย่างเข้มงวด ด้วยเหตุแห่งการลักพานางสีดา; รอบด้านมีเหล่ารากษสถือคันศรอันน่าสะพรึง ออกตรวจตราอยู่เสมอ

Verse 16

समासाद्य च लक्ष्मीवान् लङ्कां रावणपालिताम्।परिखाभिः सपद्माभिः सोत्पलाभिरलङ्कृताम्।।5.2.14।।सीतापहरणार्थेन रावणेन सुरक्षिताम्।समन्ताद्विचरद्भिश्च राक्षसैरुग्रधन्विभिः।।5.2.15।।काञ्चनेनावृतां रम्यां प्राकारेण महापुरीम्।गृहैश्च ग्रहसंकाशैः शारदाम्बुदसन्निभैः।।5.2.16।।पाण्डुराभिः प्रतोलीभिरुच्चाभिरभिसंवृताम्।अट्टालकशताकीर्णां पताकाध्वजमालिनीम्।।5.2.17।।तोरणैः काञ्चनैर्दिव्यैर्लतापङ्त्किविचित्रितैः।ददर्श हनुमान् लङ्कां दिवि देवपुरीं यथा।।5.2.18।।

นครใหญ่แสนรื่นรมย์นั้นล้อมด้วยกำแพงทองคำ และเรือนทั้งหลายส่องประกายดุจหมู่ดาวเคราะห์ คล้ายเมฆขาวแห่งสารทกาล

Verse 17

समासाद्य च लक्ष्मीवान् लङ्कां रावणपालिताम्।परिखाभिः सपद्माभिः सोत्पलाभिरलङ्कृताम्।।5.2.14।।सीतापहरणार्थेन रावणेन सुरक्षिताम्।समन्ताद्विचरद्भिश्च राक्षसैरुग्रधन्विभिः।।5.2.15।।काञ्चनेनावृतां रम्यां प्राकारेण महापुरीम्।गृहैश्च ग्रहसंकाशैः शारदाम्बुदसन्निभैः।।5.2.16।।पाण्डुराभिः प्रतोलीभिरुच्चाभिरभिसंवृताम्।अट्टालकशताकीर्णां पताकाध्वजमालिनीम्।।5.2.17।।तोरणैः काञ्चनैर्दिव्यैर्लतापङ्त्किविचित्रितैः।ददर्श हनुमान् लङ्कां दिवि देवपुरीं यथा।।5.2.18।।

นครนั้นถูกโอบล้อมด้วยประตูขาวสูงตระหง่าน มีหอคอยเฝ้าระวังนับร้อยหนาแน่น และประดับด้วยพวงธงกับธงชัยเรียงราย

Verse 18

समासाद्य च लक्ष्मीवान् लङ्कां रावणपालिताम्।परिखाभिः सपद्माभिः सोत्पलाभिरलङ्कृताम्।।5.2.14।।सीतापहरणार्थेन रावणेन सुरक्षिताम्।समन्ताद्विचरद्भिश्च राक्षसैरुग्रधन्विभिः।।5.2.15।।काञ्चनेनावृतां रम्यां प्राकारेण महापुरीम्।गृहैश्च ग्रहसंकाशैः शारदाम्बुदसन्निभैः।।5.2.16।।पाण्डुराभिः प्रतोलीभिरुच्चाभिरभिसंवृताम्।अट्टालकशताकीर्णां पताकाध्वजमालिनीम्।।5.2.17।।तोरणैः काञ्चनैर्दिव्यैर्लतापङ्त्किविचित्रितैः।ददर्श हनुमान् लङ्कां दिवि देवपुरीं यथा।।5.2.18।।

หนุมานได้เห็นลงกาประดับด้วยซุ้มประตูทองอันศักดิ์สิทธิ์ งามด้วยแถวเถาวัลย์ลวดลายวิจิตร—ประหนึ่งนครเทวะในสวรรค์

Verse 19

गिरिमूर्ध्निं स्थितां लङ्कां पाण्डुरैर्भवनैः शुभैः।ददर्श स कपिश्रेष्ठः पुरमाकाशगं यथा।।।।

วานรผู้ประเสริฐได้เห็นลงกาตั้งอยู่บนยอดเขา มีคฤหาสน์สีอ่อนอันเป็นมงคล—ประหนึ่งนครที่ลอยสูงสู่เวหา

Verse 20

पालितां राक्षसेन्द्रेण निर्मितां विश्वकर्मणा।प्लवमानमिवाकाशे ददर्श हनुमान् पुरीम्।।।।

หนุมานได้เห็นนครนั้น—อยู่ใต้การปกครองของจอมราชาแห่งรากษส และวิศวกรรมันเป็นผู้สร้าง—แลดูประหนึ่งลอยอยู่กลางเวหา

Verse 21

वप्रप्राकारजघनां विपुलाम्बुनवाम्बराम्।शतघ्नीशूलकेशान्तामट्टालकवतंसकाम्।।।।मनसेव कृतां लङ्कां निर्मितां विश्वकर्मणा।द्वारमुत्तरमासाद्य चिन्तयामास वानरः।।।।

เชิงเทินและกำแพงเป็นดุจสะโพกและบั้นเอว คูน้ำกว้างที่เต็มด้วยน้ำเป็นดุจอาภรณ์ แถวศาตฆนีและตรีศูลเป็นดุจเส้นผม และหอคอยสูงเป็นดุจต่างหู ครั้นถึงประตูทิศเหนือ วานรนั้นจึงใคร่ครวญว่า วิศวกรรมันได้เนรมิตลงกาประหนึ่งสตรีที่รังสรรค์ขึ้นด้วยใจ

Verse 22

वप्रप्राकारजघनां विपुलाम्बुनवाम्बराम्।शतघ्नीशूलकेशान्तामट्टालकवतंसकाम्।।5.2.21।।मनसेव कृतां लङ्कां निर्मितां विश्वकर्मणा।द्वारमुत्तरमासाद्य चिन्तयामास वानरः।।5.2.22।।

เชิงเทินและกำแพงเป็นดุจสะโพกและบั้นเอว คูน้ำกว้างที่เต็มด้วยน้ำเป็นดุจอาภรณ์ แถวศาตฆนีและตรีศูลเป็นดุจเส้นผม และหอคอยสูงเป็นดุจต่างหู ครั้นถึงประตูทิศเหนือ วานรนั้นจึงใคร่ครวญว่า วิศวกรรมันได้เนรมิตลงกาประหนึ่งสตรีที่รังสรรค์ขึ้นด้วยใจ

Verse 23

कैलासशिखरप्रख्यामालिखन्तीमिवाम्बरम्।डीयमानामिवाकाशमुच्छ्रितैर्भवनोत्तमैः।।।।सम्पूर्णां राक्षसैर्घोरैर्नागैर्भोगवतीमिव।अचिन्त्यां सुकृतां स्पष्टां कुबेराध्युषितां पुरा।।।।दंष्ट्रिभिर्बहुभिः शूरैः शूलपट्टसपाणिभिः।रक्षितां राक्षसैर्घोरैर्गुहामाशीविषैरिव।।।।तस्याश्च महतीं गुप्तिं सागरं च निरीक्ष्य सः।रावणं च रिपुं घोरं चिन्तयामास वानरः।।।।

ลงกาถูกพิทักษ์โดยยักษ์ร้ายอันน่าสะพรึง—วีรบุรุษผู้มีเขี้ยวมาก ถือศูลตรีศูลและหอก—ประหนึ่งถ้ำที่มีนาคพิษเฝ้ารักษาอยู่รอบด้าน

Verse 24

कैलासशिखरप्रख्यामालिखन्तीमिवाम्बरम्।डीयमानामिवाकाशमुच्छ्रितैर्भवनोत्तमैः।।5.2.23।।सम्पूर्णां राक्षसैर्घोरैर्नागैर्भोगवतीमिव।अचिन्त्यां सुकृतां स्पष्टां कुबेराध्युषितां पुरा।।5.2.24।।दंष्ट्रिभिर्बहुभिः शूरैः शूलपट्टसपाणिभिः।रक्षितां राक्षसैर्घोरैर्गुहामाशीविषैरिव।।5.2.25।।तस्याश्च महतीं गुप्तिं सागरं च निरीक्ष्य सः।रावणं च रिपुं घोरं चिन्तयामास वानरः।।5.2.26।।

ลงกาถูกพิทักษ์โดยยักษ์ร้ายอันน่าสะพรึง—วีรบุรุษผู้มีเขี้ยวมาก ถือศูลตรีศูลและหอก—ประหนึ่งถ้ำที่มีนาคพิษเฝ้ารักษาอยู่รอบด้าน

Verse 25

कैलासशिखरप्रख्यामालिखन्तीमिवाम्बरम्।डीयमानामिवाकाशमुच्छ्रितैर्भवनोत्तमैः।।5.2.23।।सम्पूर्णां राक्षसैर्घोरैर्नागैर्भोगवतीमिव।अचिन्त्यां सुकृतां स्पष्टां कुबेराध्युषितां पुरा।।5.2.24।।दंष्ट्रिभिर्बहुभिः शूरैः शूलपट्टसपाणिभिः।रक्षितां राक्षसैर्घोरैर्गुहामाशीविषैरिव।।5.2.25।।तस्याश्च महतीं गुप्तिं सागरं च निरीक्ष्य सः।रावणं च रिपुं घोरं चिन्तयामास वानरः।।5.2.26।।

ลงกาถูกพิทักษ์โดยยักษ์ร้ายอันน่าสะพรึง—วีรบุรุษผู้มีเขี้ยวมาก ถือศูลตรีศูลและหอก—ประหนึ่งถ้ำที่มีนาคพิษเฝ้ารักษาอยู่รอบด้าน

Verse 26

कैलासशिखरप्रख्यामालिखन्तीमिवाम्बरम्।डीयमानामिवाकाशमुच्छ्रितैर्भवनोत्तमैः।।5.2.23।।सम्पूर्णां राक्षसैर्घोरैर्नागैर्भोगवतीमिव।अचिन्त्यां सुकृतां स्पष्टां कुबेराध्युषितां पुरा।।5.2.24।।दंष्ट्रिभिर्बहुभिः शूरैः शूलपट्टसपाणिभिः।रक्षितां राक्षसैर्घोरैर्गुहामाशीविषैरिव।।5.2.25।।तस्याश्च महतीं गुप्तिं सागरं च निरीक्ष्य सः।रावणं च रिपुं घोरं चिन्तयामास वानरः।।5.2.26।।

ลงกาถูกพิทักษ์โดยยักษ์ร้ายอันน่าสะพรึง—วีรบุรุษผู้มีเขี้ยวมาก ถือศูลตรีศูลและหอก—ประหนึ่งถ้ำที่มีนาคพิษเฝ้ารักษาอยู่รอบด้าน

Verse 27

आगत्यापीह हरयो भविष्यन्ति निरर्थकाः।न हि युद्धेन वै लङ्का शक्या जेतुं सुरैरपि।।।।

แม้เหล่าวานรจะมาถึงที่นี่ ก็จักไร้ประโยชน์ เพราะลงกามิอาจพิชิตได้ด้วยสงคราม—แม้แต่เหล่าเทวะก็ยังทำมิได้

Verse 28

इमां तु विषमां दुर्गां लङ्कां रावणपालिताम्।प्राप्यापि स महाबाहुः किं करिष्यति राघवः।।।।

แม้พระราฆวะผู้มีพาหาอันยิ่งใหญ่จะมาถึงลงกาที่กันดารและตีไม่แตกนี้ ซึ่งอยู่ใต้การพิทักษ์แห่งราวณะ แล้วพระองค์จะทรงกระทำสิ่งใดได้เล่า ณ ที่นี่

Verse 29

अवकाशो नसान्त्वस्य राक्षसेष्वभिगम्यते।न दानस्य न भेदस्य नैव युद्धस्य दृश्यते।।।।

ท่ามกลางเหล่ารากษสไม่ปรากฏช่องทางแห่งการปลอบประโลมประนีประนอม ไม่ปรากฏทางแห่งการชนะด้วยทาน และไม่ปรากฏทางแห่งการแตกแยกด้วยอุบาย; แม้หนทางสงครามก็ยังไม่เห็นเด่นชัด

Verse 30

चतुर्णामेव हि गतिर्वानराणां महात्मनाम्।वालिपुत्रस्य नीलस्य मम राज्ञश्च धीमतः।।।।

แท้จริงแล้ว ในหมู่วานรมหาตมะ มีเพียงสี่เท่านั้นที่มีกำลังไปถึงสถานที่นี้ได้ คือ บุตรแห่งวาลี นีละ พระราชาผู้ทรงปัญญาของเรา และเรานี้

Verse 31

यावज्जानामि वैदेहीं यदि जीवति वा न वा।तत्रैव चिन्तयिष्यामि दृष्ट्वा तां जनकात्मजाम्।।।।

ตราบใดที่เรายังไม่รู้ว่าวิเทหีมีชีวิตอยู่หรือไม่ เราจักตัดสินใจต่อไปก็ต่อเมื่อได้เห็นธิดาแห่งชนก ณ ที่นั้นด้วยตนเอง

Verse 32

ततः स चिन्तयामास मुहूर्तं कपिकुञ्जरः।गिरिशृङ्गे स्थितस्तस्मिन् रामस्याभ्युदये रतः।।।।

แล้ววานรผู้ประดุจช้างในหมู่วานรนั้น ยืนอยู่บนยอดเขานั้น ครั้นแล้วก็ใคร่ครวญอยู่ชั่วครู่ ด้วยใจมุ่งมั่นต่อความสำเร็จแห่งพระราม

Verse 33

अनेन रूपेण मया न शक्या रक्षसां पुरी।प्रवेष्टुं राक्षसैर्गुप्ता क्रूरैर्बलसमन्वितैः।।।।

ด้วยรูปกายเช่นนี้ เราไม่อาจเข้าไปในนครแห่งรากษสได้ เพราะนครนั้นมีรากษสผู้ดุร้ายและทรงกำลังคุ้มกันรักษาอยู่

Verse 34

उग्रौजसो महावीर्या बलवन्तश्च राक्षसाः।वञ्चनीया मया सर्वे जानकीं परिमार्गता।।5.2.34।।

เหล่ายักษ์รากษสเหล่านี้—เดชดุร้าย กล้าหาญยิ่ง และมีกำลังมาก—เมื่อข้าพเจ้าตามเสาะหานางชานกี ข้าพเจ้าจำต้องใช้ปัญญาเอาชนะด้วยอุบายให้พ้นสายตาทั้งหมด

Verse 35

लक्ष्यालक्ष्येण रूपेण रात्रौ लङ्का पुरी मया।प्रवेष्टुं प्राप्तकालं मे कृत्यं साधयितुं महत्।।।।

เพื่อให้ภารกิจอันยิ่งใหญ่นี้สำเร็จ บัดนี้ถึงกาลอันควรที่ข้าพเจ้าจะเข้าสู่นครลังกาในยามราตรี โดยแปลงกายให้ทั้งปรากฏและไม่ปรากฏ—มิให้ผู้ใดสังเกตเห็น

Verse 36

तां पुरीं तादृशीं दृष्ट्वा दुराधर्षां सुरासुरैः।हनुमान् चिन्तयामास विनिश्चित्य मुहुर्मुहुः।।।।

ครั้นเห็นนครนั้น—แข็งแกร่งจนแม้เทวะและอสูรก็มิอาจบุกตีได้—หนุมานจึงใคร่ครวญซ้ำแล้วซ้ำเล่า ชั่งน้ำหนักเรื่องราวอีกครั้งอีกครั้งด้วยความแน่วแน่

Verse 37

केनोपायेन पश्येयं मैथिलीं जनकात्मजाम्।अदृष्टो राक्षसेन्द्रेण रावणेन दुरात्मना।।।।

ด้วยอุบายใดเล่าข้าพเจ้าจึงจะได้พบนางไมถิลี ธิดาแห่งชนก โดยมิให้ราวณะผู้จิตชั่ว—เจ้าแห่งรากษส—แลเห็นข้าพเจ้า

Verse 38

न विनश्येत्कथं कार्यं रामस्य विदितात्मनः।एकामेकश्च वश्येयं रहिते जनकात्मजाम्।।।।

จะทำอย่างไรให้พระประสงค์ของพระราม—ผู้รู้ตนโดยแท้—ไม่บกพร่องเสียหาย? และข้าพเจ้าเพียงลำพังจะได้พบนางธิดาแห่งชนกในยามสงัดเร้นลับได้อย่างไร

Verse 39

भूताश्चार्था विपद्यन्ते देशकालविरोधिताः।विक्लबं दूतमासाद्य तमः सूर्योदये यथा।।।।

แผนการที่ได้เริ่มดำเนินแล้ว ย่อมพินาศเมื่อขัดต่อสถานที่และกาลอันควร—ยิ่งเมื่อไปตกอยู่ในมือทูตผู้สับสน—ดุจความมืดสลายเมื่อสุริย์อุทัย

Verse 40

अर्थानर्थान्तरे बुद्धिर्निश्चितापि न शोभते।घातयन्ति हि कार्याणि दूताः पण्डितमानिनः।।।।

แม้เจตนาที่ตัดสินแล้ว หากหวั่นไหวระหว่างประโยชน์กับโทษ ก็ไม่งามสง่า; เพราะทูตผู้สำคัญตนว่าปราชญ์ มักทำลายกิจที่พึงสำเร็จเสียเอง

Verse 41

न विनश्येत्कथं कार्यं वैक्लब्यं न कथं भवेत्।लङ्घनं च समुद्रस्य कथं नु न वृथा भवेत्।।।।

กิจนี้จะรักษาไว้ไม่ให้พินาศได้อย่างไร? เราจะไม่ตกสู่ความสับสนและผลุนผลันได้อย่างไร? และการข้ามมหาสมุทรของเราจะไม่กลายเป็นความสูญเปล่าได้อย่างไร

Verse 42

मयि दृष्टे तु रक्षोभी रामस्य विदितात्मनः।भवेद्व्यर्थमिदं कार्यं रावणानर्थमिच्छतः।।।।

หากเหล่ารากษสได้เห็นเรา กิจนี้ของพระรามผู้รู้ตน—ผู้มุ่งให้ราวณะถึงความพินาศ—ย่อมกลายเป็นหมันไร้ผล

Verse 43

न हि शक्यं क्वचित् स्थातुमविज्ञातेन राक्षसैः।अपि राक्षसरूपेण किमुतान्येन केनचित्।।।।

ที่นี่ไม่อาจพำนัก ณ ที่ใดโดยไม่ถูกพวกยักษ์รู้จำได้ แม้จะแปลงกายเป็นยักษ์เองก็ตาม แล้วจะยิ่งไม่ต้องกล่าวถึงการปลอมเป็นอย่างอื่นเลย

Verse 44

वायुरप्यत्र नाज्ञातश्चरेदिति मतिर्मम।न ह्य स्त्यविदितं किञ्चिद्राक्षसानां बलीयसाम्।।।।

ความเห็นของข้าคือ แม้แต่ลมก็ไม่อาจพัดผ่านที่นี่โดยไม่ถูกสังเกต เพราะสำหรับยักษ์ผู้ทรงกำลังเหล่านั้น ไม่มีสิ่งใดเลยที่ไม่เป็นที่รู้

Verse 45

इहाहं यदि तिष्ठामि स्वेन रूपेण संवृतः।विनाशमुपयास्यामि भर्तुरर्थश्च हीयते।।।।

หากข้ายังคงอยู่ที่นี่ โดยซ่อนกายในรูปเดิมของตน ข้าย่อมถึงความพินาศ และภารกิจขององค์นายก็จักสูญเปล่า

Verse 46

तदहं स्वेन रूपेण रजन्यां ह्रस्वतां गतः।लङ्कामभिपतिष्यामि राघवस्यार्थसिद्धये।।।।

ฉะนั้น ในยามราตรี ข้าจักย่อกายของตนให้เล็กลง แล้วเที่ยวไปในลงกา เพื่อให้พระประสงค์ของราฆวะสำเร็จลุล่วง

Verse 47

रावणस्य पुरीं रात्रौ प्रविश्य सुदुरासदाम्।विचिन्वन् भवनं सर्वं द्रक्ष्यामि जनकात्मजाम्।।।।

ครั้นยามราตรี ข้าจักลอบเข้าสู่นครของราวณะอันเข้าถึงได้ยาก แล้วค้นดูทุกเรือน จนได้ประจักษ์พระธิดาแห่งชนก

Verse 48

इति सञ्चिन्त्य हनुमान् सूर्यस्यास्तमयं कपिः।आचकाङ्क्षे तदा वीरो वैदेह्या दर्शनोत्सुकः।।।।

ครั้นใคร่ครวญดังนี้แล้ว หนุมาน วีรบุรุษวานร ผู้ปรารถนาจะได้เฝ้าเห็นพระนางไวเทหี ก็เฝ้ารอจนตะวันลับฟ้า

Verse 49

सूर्ये चास्तं गते रात्रौ देहं सङ्क्षिप्य मारुतिः।पृषदंशकमात्रः सन् बभूवाद्भुतदर्शनः।।।।

ครั้นตะวันลับแล้วราตรีมาเยือน มารุติย่อกายให้เล็กลง เหลือเพียงเท่าสัตว์น้อยตัวหนึ่ง แต่ยังน่าอัศจรรย์ยิ่งแก่การได้เห็น

Verse 50

प्रदोषकाले हनुमांस्तूर्णमुत्प्लुत्य वीर्यवान्।प्रविवेश पुरीं रम्यां सुविभक्तमहापथाम्।।।।

ยามสนธยา หนุมานผู้ทรงพละกำลังก็กระโจนขึ้นอย่างรวดเร็ว แล้วเข้าสู่นครอันงดงาม ซึ่งมีถนนหลวงใหญ่จัดวางเป็นระเบียบเรียบร้อย

Verse 51

प्रासादमालाविततां स्तम्भैः काञ्चनराजतैः।शातकुम्भमयैर्जालैर्गन्थर्वनगरोपमाम्।।।।सप्तभौमाष्टभौमैश्च स ददर्श महापुरीम्।तलैः स्फाटिकसंकीर्णैः कार्तस्वरविभूषितैः।।।।

เขาได้เห็นมหานครอันกว้างไกล เรียงรายด้วยปราสาทน้อยใหญ่ เสาเป็นทองและเงิน ช่องลูกกรงหน้าต่างทำด้วยทองบริสุทธิ์ ประหนึ่งนครแห่งคันธรรพะ มีวิมานเจ็ดชั้นแปดชั้น พื้นประดับแก้วผลึก และตกแต่งด้วยทองอันสุกปลั่ง

Verse 52

प्रासादमालाविततां स्तम्भैः काञ्चनराजतैः।शातकुम्भमयैर्जालैर्गन्थर्वनगरोपमाम्।।5.2.51।।सप्तभौमाष्टभौमैश्च स ददर्श महापुरीम्।तलैः स्फाटिकसंकीर्णैः कार्तस्वरविभूषितैः।।5.2.52।।

เขาเห็นมหานครนั้นทอดยาวด้วยแนวปราสาทต่อเนื่องไม่ขาดสาย มีเสาทองและเงิน มีลูกกรงลายตาข่ายทำด้วยทอง ดุจนครแห่งคันธรรพะ เต็มไปด้วยวิมานเจ็ดชั้นแปดชั้น พื้นฝังแก้วผลึก และเครื่องประดับทองอันประณีตสุกสว่าง

Verse 53

वैडूर्यमणिचित्रैश्च मुक्ताजालविभूषितैः।तलैः शुशुभिरे तानि भवनान्यत्र रक्षसाम्।।।।

ณ ที่นั้น คฤหาสน์ของเหล่ารากษสส่องประกายงามยิ่ง พื้นประดับแก้วไวฑูรยะหลากลาย และตกแต่งด้วยลวดลายตาข่ายมุกอันวิจิตร

Verse 54

काञ्चनानि च चित्राणि तोरणानि च रक्षसाम्।लङ्कामुद्योतयामासुः सर्वतः समलङ्कृताम्।।।।

ซุ้มประตูของเหล่ารากษส—ทำด้วยทองคำและงดงามหลากลาย—สาดแสงไปทั่วทุกทิศ ทำให้ลงกาซึ่งประดับพร้อมทุกด้านส่องประกาย

Verse 55

अचिन्त्यामद्भुताकारां दृष्टवा लङ्कां महाकपिः।आसीद्विषण्णो हृष्टश्च वैदेह्या दर्शनोत्सुकः।।।।

ครั้นมหาวานรได้เห็นลงกาอันเกินคาดคิดและน่าอัศจรรย์ เขาผู้ใคร่เฝ้าพบไวเทหี ก็พลันทั้งเศร้าหมองและยินดีพร้อมกัน

Verse 56

स पाण्डुराविद्धविमानमालिनीं महार्हजाम्बूनदजालतोरणाम्।यशस्विनीं रावणबाहुपालितां क्षपाचरैर्भीमबलैः समावृताम्।।।।

เขาได้เห็นนครอันเลื่องชื่อนั้น—ประดับเป็นพวงด้วยวิมานสูงตระหง่านสีขาวนวล มีซุ้มโตรณะล้ำค่าและงานทองชัมพูนทอเป็นตาข่าย—อยู่ใต้เดชแขนของราวณะ และถูกโอบล้อมด้วยรากษสผู้ท่องราตรีกำลังน่ากลัว

Verse 57

चन्द्रोऽपि साचिव्यमिवास्य कुर्वंस्तारागणैर्मध्यगतो विराजन्।ज्योत्स्नावितानेन वितत्य लोक मुत्तिष्ठते नैकसहस्ररश्मि:।।।।

แม้พระจันทร์ผู้มีรัศมีนับพัน ก็ประหนึ่งเป็นเสนาบดีคอยเกื้อหนุนเขา ทรงส่องประกายอยู่ท่ามกลางหมู่ดาว และแผ่ม่านแสงจันทร์เป็นพัสตราครอบคลุมโลกทั้งปวง ราวกับถวายความอุปถัมภ์แด่หนุมาน

Verse 58

शङ्खप्रभं क्षीरमृणालवर्ण मुद्गच्छमानं व्यवभासमानम्।ददर्श चन्द्रं स हरिप्रवीरः पोप्लूयमानं सरसीव हंसम्।।।।

วีรวานรนั้นได้เห็นพระจันทร์กำลังผุดขึ้น—ขาวดุจสังข์ ผ่องดังน้ำนมและก้านบัว—ทอประกายเมื่อโผล่พ้นขึ้นมา ประหนึ่งหงส์ลอยอยู่เหนือสระน้ำคือท้องฟ้า