Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

वालि–मायावी–बिलप्रवेशः

Vali’s Pursuit of Mayavi and the Cave Episode

निग्रहेऽपि समर्थस्य तं पापं प्रति राघव।न प्रावर्तत मे बुद्धिर्भ्रातुर्गौरवयन्त्रिता4.9.23।।

nigrahe 'pi samarthasya taṃ pāpaṃ prati rāghava | na prāvartata me buddhir bhrātur gaurava-yantritā || 4.9.23 ||

ข้าแต่ราฆวะ แม้ข้าพเจ้าจะสามารถปราบยับยั้งคนบาปผู้นั้นได้ แต่ปัญญาของข้าพเจ้ามิได้หันไปต่อต้านเขา เพราะถูกเหนี่ยวรั้งไว้ด้วยความเคารพยำเกรงต่อพี่ชาย

हत्वाhaving killed
हत्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√हन् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive); “having slain”
शत्रुम्enemy
शत्रुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (कर्म)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (कर्ता)
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; एकवचन, षष्ठी (सम्बन्ध)
भ्राताbrother
भ्राता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (कर्ता)
प्रविवेशentered
प्रविवेश:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√विश् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
पुरम्city
पुरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (कर्म/गन्तव्य)
तदाthen
तदा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (then)
मानयन्honoring
मानयन्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√मान् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ); पुल्लिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; ‘अहम्’ कर्तृसम्बन्धे—“while honoring”
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (कर्म)
महात्मानम्great-souled (one)
महात्मानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (महान् आत्मा यस्य); पुल्लिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘तम्’ इत्यस्य विशेषणम्
यथावत्properly
यथावत्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथावत् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (properly/as is fitting)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-निपात
अभ्यवादयम्I saluted
अभ्यवादयम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-√वद् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), परस्मैपद; उत्तमपुरुष, एकवचन
उक्ताःwere spoken
उक्ताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वच् (धातु) + क्त)
Formक्त-कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, बहुवचन, प्रथमा; कर्मणि प्रयोगः—‘आशिषः’ कर्तृस्थाने—“were spoken”
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-निपात
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात
आशिषःblessings
आशिषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआशिष् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, बहुवचन, प्रथमा (कर्ता)
तेनby him
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग, एकवचन, तृतीया (करण/कर्तृ)
सन्तुष्टेनsatisfied
सन्तुष्टेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootसन्तुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; सम्-√तुष् (धातु) + क्त)
Formक्त-कृदन्त; पुल्लिङ्ग, एकवचन, तृतीया; ‘तेन’ इत्यस्य विशेषणम्
अन्तरात्मनाwith inner self; wholeheartedly
अन्तरात्मना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअन्तरात्मन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (अन्तरः आत्मा); पुल्लिङ्ग, एकवचन, तृतीया; भावे—“with inner self/wholeheartedly”

'Then all the ministers assembled together and consecrated me. While I was ruling the kingdom lawfully, Vali, the monkey came back after killing the enemy demon.

S
Sugrīva
R
Rāma (Rāghava)
V
Vāli

FAQs

Dharma can involve competing obligations: Sugrīva’s respect for an elder brother restrains retaliation, illustrating how loyalty may limit immediate resistance even against wrongdoing.

After Vāli’s hostile return and abuses, Sugrīva explains why he did not counteract him despite being able to.

Reverence and self-restraint—Sugrīva’s deference to fraternal hierarchy curbs his impulse to punish.