Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

हनूमद्विक्रम-प्रशंसा तथा महेन्द्रारोहणम्

Hanuman’s Self-Assertion of Power and Ascent of Mount Mahendra

वैनतेयस्य या शक्तिर्मम सा मारुतस्य वा।।4.67.23।।ऋते सुपर्णराजानं मारुतं वा महाजवम्।न तद्भूतं प्रपश्यामि यन्मां प्लुतमनुव्रजेत्।।4.67.24।।

vainateyasya yā śaktir mama sā mārutasya vā ||4.67.23||

ṛte suparṇarājānaṃ mārutaṃ vā mahājavam |

na tadbhūtaṃ prapaśyāmi yan māṃ plutam anuvrajet ||4.67.24||

กำลังแห่งการเหาะเหินดังของไวเนเตยะ (ครุฑ) หรือดังของมารุตะคือเทพวายุ นั่นแลเป็นของข้า เว้นแต่ราชาแห่งนกและลมผู้เร็วกล้า ข้าไม่เห็นผู้ใดจะรักษาจังหวะตามข้าได้ เมื่อข้ากระโจนผ่านเวหา

निमेषान्तरमात्रेणwithin just an instant
निमेषान्तरमात्रेण:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootनिमेष-अन्तर-मात्र (प्रातिपदिक; निमेष + अन्तर + मात्र)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/हेतु), एकवचन; काल-परिमाणे (measure of time)
निरालम्बनम्supportless
निरालम्बनम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनिर्-आलम्बन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अम्बरम् इति विशेषणम्
अम्बरम्the sky
अम्बरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअम्बर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सहसाsuddenly
सहसा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
निपतिष्यामिI will descend/land
निपतिष्यामि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-√पत् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपदम्, उत्तम-पुरुष, एकवचन
घनात्from a cloud
घनात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootघन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन
विद्युत्lightning
विद्युत्:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootविद्युत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपमान (standard of comparison)
इवlike
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय
उत्थिताarisen
उत्थिता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootउद्-√स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि/भावे ‘arisen’

'Only Garuda and Maruta have the capacity to fly like me. No one other than the king of vultures and the Windgod have the speed to fly like me.

V
Vainateya (Garuḍa)
M
Māruta (Wind-god)

FAQs

Hanumān’s statement supports dharma through responsible assurance: he truthfully declares his unique capacity so the search for Sītā can proceed without delay, aligning strength with righteous purpose rather than pride.

Satya is shown as accurate self-assessment in service of a moral goal—Hanumān speaks plainly about who can match his speed (only Garuḍa or Wind), giving the group a truthful basis for planning their mission.