Shloka 14

तांश्च सर्वान्हरिश्रेष्ठाञ्जाम्बवान्पुनरब्रवीत्।न खल्वेतावदेवासीद्गमने मे पराक्रमः।।।।

tāṃś ca sarvān hariśreṣṭhān jāmbavān punar abravīt |

na khalv etāvad evāsīd gamane me parākramaḥ ||

แล้วชามพวานจึงกล่าวแก่เหล่าวานรผู้ประเสริฐทั้งปวงอีกว่า “แท้จริงแล้ว กำลังแห่งการกระโจนของเรามิได้มีเพียงเท่านี้ในกาลก่อน”

तान्them
तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; सर्वनाम (pronoun)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (qualifier)
हरिश्रेष्ठान्the best of the monkeys
हरिश्रेष्ठान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (harīṇāṃ śreṣṭhāḥ)
जाम्बवान्Jāmbavān
जाम्बवान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजाम्बवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
पुनःagain
पुनः:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकाल/पुनरावृत्ति-अव्यय (adverb)
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
not
:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
खलुindeed
खलु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootखलु (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)
एतावत्this much
एतावत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतावत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परिमाणवाचक (quantifier)
एवonly
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (restrictive particle)
आसीत्was
आसीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
गमनेin going/leaping
गमने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootगमन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)
मेmy
मे:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम
पराक्रमःvalour/strength
पराक्रमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपराक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Jambavan, the distinguished among the monkeys again said, 'My strength to leap into the sky was not only that much (I was stronger in my youth and could cover longer distances);'

J
Jāmbavān

FAQs

Dharma includes honesty about present limits while acknowledging past deeds without pride—balancing truth with humility.

He clarifies that his current limit is reduced; formerly he was capable of more.

Measured speech: he explains context so the group can plan wisely.