Previous Verse

Shloka 15

सम्पातेः पक्षलाभः

Sampāti Regains His Wings and Re-energizes the Search

अथ पवनसमानविक्रमाःप्लवगवराः प्रतिलब्धपौरुषाः।अभिजिदभिमुखा दिशं ययुर्जनकसुतापरिमार्गणोन्मुखाः।।।।

atha pavana-samāna-vikramāḥ plavagavarāḥ pratilabdha-pauruṣāḥ | abhijid-abhimukhā diśaṃ yayur janaka-sutā-parimārgaṇonmukhāḥ ||

แล้วเหล่าพลวคผู้ประเสริฐ ผู้มีเดชดุจสายลมและได้พลังใจคืนมา ก็ออกเดินไปยังทิศที่ตรงกับอภิจิต มุ่งมั่นสืบเสาะหาพระธิดาแห่งชนก (สีตา)

अथthen/now
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध; discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction/adverb), अनुक्रम/आरम्भार्थक
पवनसमानविक्रमाःhaving valour equal to the wind
पवनसमानविक्रमाः:
Karta (कर्ता; subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootपवन (प्रातिपदिक) + समान (प्रातिपदिक) + विक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष: 'पवनेन समानः विक्रमः येषां ते'
प्लवगवराःthe best of monkeys
प्लवगवराः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootप्लवग (प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/निर्धारण: 'प्लवगानां वराः'
प्रतिलब्धपौरुषाःhaving regained courage
प्रतिलब्धपौरुषाः:
Karta (कर्ता; subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रति + लभ् (धातु) + क्त (कृदन्त) ; पौरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; बहुव्रीहि: 'येषां पौरुषं प्रतिलब्धं ते'
अभिजित्-अभिमुखाःfacing toward Abhijit (direction/star)
अभिजित्-अभिमुखाः:
Karta (कर्ता; subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootअभिजित् (प्रातिपदिक; नक्षत्र/दिक्-विशेष) + अभिमुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुष: 'अभिजितं प्रति अभिमुखाः'
दिशम्direction
दिशम्:
Karma (कर्म/Object of yayuḥ: went to)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
ययुःwent
ययुः:
Kriya (क्रिया/Main verb)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
जनकसुतापरिमार्गणोन्मुखाःintent on searching for Janaka's daughter
जनकसुतापरिमार्गणोन्मुखाः:
Karta (कर्ता; subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootजनक (प्रातिपदिक) + सुता (प्रातिपदिक) + परिमार्गण (प्रातिपदिक) + उन्मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुष: 'जनकस्य सुता' (Sītā) + तत्पुरुष: 'परिमार्गणम्' (search) + कर्मधारय: उन्मुखाः (intent on)

'More than a hundred years have passed and all this time I have borne the sage's words in my heart and have waited for the right time and place.

V
Vānaras (plavagāḥ)
S
Sītā (Janakasutā)
J
Janaka

FAQs

Dharma is steadfast execution of entrusted duty: once heart and strength are restored, the righteous course is to proceed decisively toward the goal—finding Sītā.

After Sampāti’s assurance, the Vānara leaders resume their southward search, choosing an auspiciously indicated direction.

Collective courage and purposeful action—energy disciplined by commitment to truth and mission.