Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

स्वयम्प्रभा-विमोचनम् — Svayamprabha Leads the Vanaras Out

Time-Limit Crisis and Counsel

एष विन्ध्यो गिरिश्श्रीमान्नानाद्रुमलताकुलः।एष प्रस्रवणश्शैलस्सागरोऽयं महोदधिः।।4.53.12।।स्वस्ति वोऽस्तु गमिष्यामि भवनं वानरर्षभाः।इत्युक्त्वा तद्बिलं श्रीमत्प्रविवेश स्वयम्प्रभा।।4.53.13।।

eṣa vindhyo giriḥ śrīmān nānādrumalatākulaḥ |

eṣa prasravaṇaś śailas sāgaro 'yaṃ mahodadhiḥ || (4.53.12)

svasti vo 'stu gamiṣyāmi bhavanaṃ vānararṣabhāḥ |

ity uktvā tad bilaṃ śrīmat praviveśa svayamprabhā || (4.53.13)

นี่คือภูเขาวินธยะอันรุ่งเรือง เต็มไปด้วยพฤกษาและเถาวัลย์นานาชนิด; นี่คือศิลาแห่งประสราวณะ และนี่คือมหาสมุทร—โอฆะอันยิ่งใหญ่. “ขอความสวัสดีจงมีแก่ท่านทั้งหลาย โอ้วานรผู้ประเสริฐ เราจักไปยังที่พำนักของเรา” ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว สวยัมประภาก็กลับเข้าไปในถ้ำอันงดงามด้วยตนเอง

स्वस्तिwell-being
स्वस्ति:
सम्बोधन/आशीः (Benediction)
TypeIndeclinable
Rootस्वस्ति (अव्यय)
Formमङ्गलार्थक अव्यय (benedictive particle)
वःfor you (all)
वः:
सम्प्रदान (Beneficiary/for you)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive), बहुवचन; enclitic pronoun
अस्तुmay it be
अस्तु:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलोट् (Imperative/benedictive use), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
गमिष्यामिI will go
गमिष्यामि:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलृट् (Simple future/भविष्यत्), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
भवनम्to (my) dwelling
भवनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootभवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन
वानरर्षभाःO best of monkeys
वानरर्षभाः:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक) + ऋषभ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (bulls among monkeys); पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), बहुवचन
इतिthus
इति:
सम्बन्ध (Quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्ति-निपात (quotative particle)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
पूर्वकालक्रिया (Prior action)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (absolutive/gerund), 'having said'
तत्that
तत्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (agreeing with बिलम्)
बिलम्cave
बिलम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootबिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
श्रीमत्splendid
श्रीमत्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootश्रीमत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (agreeing with बिलम्)
प्रविवेशentered
प्रविवेश:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootप्र + √विश् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
स्वयम्प्रभाSvayamprabhā
स्वयम्प्रभा:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootस्वयम् (अव्यय) + प्रभा (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (self + radiance; proper name); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

'This Vindhya mountain has a rich collection of trees and bushes. This is Prasravana hill and this is the great ocean.O monkeys. Good luck to you. (Now) I am going back home'. Having said so, Svayamprabha entered the splendid cave.

S
Svayamprabhā
V
Vindhya mountain
S
Sāgara (sea)
M
Mahodadhi (great ocean)
V
Vānaras

FAQs

The same dharmic message as the preceding record: guidance grounded in truth (satya) and benevolent blessing to support a righteous mission.

A repeated/renumbered presentation of Svayamprabhā’s identification of landmarks and her departure back into the cave.

Steady helpfulness with detachment—aid is given, then the helper returns to her own path.