ऋक्षबिलप्रवेशः
Entry into the Rikshabilam Cave
परस्परेण हनुमा नन्योन्यस्याविदूरतः।गजो गवाक्षो गवयश्शरभो गन्धमादनः।।।।मैन्दश्च द्विविदश्चैव सुषेणो जाम्बवान्नल:।अङ्गदो युवराजश्च तारश्च वनगोचरः।।।।गिरिजालावृतान्देशान्मार्गित्वा दक्षिणां दिशम्।विचिन्वन्तस्ततस्तत्र ददृशुर्विवृतं बिलम्।।।।दुर्गमृक्षबिलं नाम दानवेनाभिरक्षितम्।
paraspareṇa hanumā nanyonyasyāvidūrataḥ | gajo gavākṣo gavayaḥ śarabho gandhamādanaḥ || maindaś ca dvividaś caiva suṣeṇo jāmbavān nalaḥ | aṅgado yuvarājaś ca tāraś ca vanagocaraḥ || girijālāvṛtān deśān mārgitvā dakṣiṇāṃ diśam | vicinvantas tataḥ tatra dadṛśur vivṛtaṃ bilam || durgam ṛkṣabilaṃ nāma dānavenābhirakṣitam ||
พวกเขาอยู่ชิดกันตลอด—หนุมานก็ไม่ห่างจากสหาย—คือ คชะ ควากษะ ควายะ ศรภะ คันธมาทนะ ไมณฑะ ทวิวิดะ สุเสณะ ชามพวาน นละ องคทะผู้เป็นยุวราช และตาราผู้เที่ยวพงไพร ต่างสืบค้นไปทางทิศใต้ ผ่านถิ่นที่ถูกโอบล้อมด้วยเครือข่ายแห่งภูผา ครั้นค้นหาไปก็ได้เห็นปากถ้ำที่เปิดอยู่ ณ ที่นั้น คือถ้ำอันเข้าถึงยากนามว่า ฤกษบิละ ซึ่งมีอสูรเฝ้ารักษาอยู่
While searching here and there in the cave, the strong and powerful monkeys discovered a woman not far from there.
Dharma is expressed as coordinated responsibility: the search is a collective vow, carried out with discipline (staying close) and courage (entering a demon-guarded region) for a righteous cause.
Sugrīva’s southern search team advances through mountainous terrain and discovers the entrance to a dangerous cave named Ṛkṣabila, guarded by a demon.
Teamwork and resolve—leaders and companions proceed together, maintaining unity in a perilous mission.