Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

वानरसेनानिर्गमनम्

Dispatch of the Vanara Search Parties

पूर्वां दिशं प्रतिययौ विनतो हरियूथपः।।4.45.5।।ताराङ्गदादिसहितः प्लवङ्गो मारुतात्मजः।अगत्याचरितामाशां दक्षिणां हरियूथपः।।4.45.6।।

pūrvāṃ diśaṃ pratiyayau vinato hariyūthapaḥ ||4.45.5||

tārāṅgadādisahitaḥ plavaṅgo mārutātmajaḥ |

agastyācaritām āśāṃ dakṣiṇāṃ hariyūthapaḥ ||4.45.6||

วินตะ ผู้นำหมู่วานร ออกไปสู่ทิศตะวันออก ส่วนผู้นำกองวานร ผู้เป็นโอรสแห่งพระพาย พร้อมด้วยตารา องคท และหมู่อื่น ๆ ก็ออกสู่แดนทิศใต้ อันเป็นถิ่นที่ฤๅษีอคัสตยะเคยจาริกและทำให้ศักดิ์สิทธิ์

पूर्वाम्eastern
पूर्वाम्:
कर्म (Karma, qualifier)
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of दिशम्)
दिशम्direction
दिशम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रतिययौwent/set out
प्रतिययौ:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootप्रति-या (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
विनतःVinata
विनतः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootविनत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम)
हरियूथपःleader of monkeys
हरियूथपः:
कर्ता (Karta, apposition)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक) + यूथप (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष ‘हरीणां यूथपः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ताराङ्गदादिसहितःaccompanied by Tara, Angada, etc.
ताराङ्गदादिसहितः:
कर्ता (Karta, qualifier)
TypeAdjective
Rootतारा (प्रातिपदिक) + अङ्गद (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + सहित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formसमाहार-तत्पुरुष ‘तारा-अङ्गद-आदि-भिः सहितः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
प्लवङ्गःmonkey
प्लवङ्गः:
कर्ता (Karta, apposition)
TypeNoun
Rootप्लवङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मारुतात्मजःson of the Wind
मारुतात्मजः:
कर्ता (Karta, apposition)
TypeNoun
Rootमारुत (प्रातिपदिक) + आत्मज (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष ‘मारुतस्य आत्मजः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अगस्त्याचरिताम्frequented/inhabited by Agastya
अगस्त्याचरिताम्:
कर्म (Karma, qualifier)
TypeAdjective
Rootअगस्त्य (प्रातिपदिक) + आ-चरित (चर् धातु से, कृदन्त)
Formतृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थ ‘अगस्त्येन आचरिता’; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of आशाम्)
आशाम्quarter/direction
आशाम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootआशा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दक्षिणाम्southern
दक्षिणाम्:
कर्म (Karma, qualifier)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of आशाम्)
हरियूथपःthe monkey-leader
हरियूथपः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक) + यूथप (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (पुनरुक्ति—अपरपादे विषयान्तरगमनम्)

Vinata, leader of the monkeys, set out for the eastern direction.The troop leader, son of the Wind-god along with Angada and Tara left for the south inhabited by Agastya.

V
Vinata
H
Hanuman (Marutatmaja)
T
Tara
A
Angada
A
Agastya
E
east (purva disha)
S
south (dakshina asha)

FAQs

Collective dharma through coordinated roles: each leader accepts a direction and responsibility so the righteous mission is pursued efficiently.

Sugrīva’s forces are dispatched: Vinata goes east, while Hanumān with Aṅgada, Tārā, and others proceeds south—toward the region linked with sage Agastya.

Teamwork and duty-bound leadership—capable individuals are assigned to demanding fronts.