Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

पश्चिमदिशि अन्वेषणादेशः

Instructions for the Western Search Party

सुराष्ट्रान्सहबाह्लीकान् श्चन्द्रचित्रांस्तथैव च।।4.42.6।।स्फीताञ्जनपदान्रम्यान्विपुलानि पुराणि च।पुन्नागगहनं कुक्षिं वकुलोद्दालकाकुलम्।।4.42.7।।तथा केतकषण्डांश्च मार्गध्वं हरियूथपाः।

pratyak-sroto-gamāś caiva nadyaḥ śīta-jalāḥ śivāḥ | tāpasānām araṇyāni kāntārā girayaś ca ye ||

tatra sthalīṃ maru-prāyām aty-ucca-śirasaḥ śilāḥ | giri-jālāvṛtāṃ durgāṃ mārgitvā paścimāṃ diśam ||

tataḥ paścimam āsādya samudraṃ draṣṭum arhatha | timi-nakrāyuta-jalam akṣobhyam atha vānarāḥ ||

ดูก่อนวานรทั้งหลาย ที่นั่นมีแม่น้ำอันเป็นมงคล น้ำเย็นใส ไหลไปสู่ทิศตะวันตก จงสืบค้นป่าอาศรมของดาบส พงไพรอันทุรกันดาร และภูเขาทั้งหลาย; ทั้งที่ราบแห้งแล้งและผาหินยอดสูงชัน เมื่อค้นหาดินแดนตะวันตกอันยากลำบากซึ่งถูกโอบล้อมด้วยแนวเขาแล้ว พวกเจ้าจักไปถึงและควรได้เห็นมหาสมุทรตะวันตก—น้ำนั้นอุดมด้วยปลาวาฬและจระเข้ และยากจะกวนให้ปั่นป่วนได้

स्फीतान्prosperous
स्फीतान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootस्फीत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन; adjective qualifying जनपदान्
जनपदान्countries/regions
जनपदान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजनपद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
रम्यान्delightful
रम्यान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; adjective qualifying जनपदान्
विपुलानिvast
विपुलानि:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootविपुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; adjective qualifying पुराणि
पुराणिcities/towns
पुराणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
पुन्नागगहनम्a punnāga thicket/grove
पुन्नागगहनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुन्नाग + गहन (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (पुन्नागानां गहनम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कुक्षिम्Kukṣi (region)
कुक्षिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुक्षि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; place-name used as object of search
वकुलोद्दालकाकुलम्crowded with bakula and uddālaka (trees)
वकुलोद्दालकाकुलम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवकुल + उद्दालक + आकुल (प्रातिपदिक)
Formसमाहार/बहुलता-अर्थे तत्पुरुषः (वकुलैः उद्दालकैः च आकुलम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; adjective qualifying (कुक्षिम्/देशम् implied)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
केतकषण्डान्clumps of ketaka (shrubs)
केतकषण्डान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकेतक + षण्ड (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (केतकानां षण्डाः); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
मार्गध्वम्search (you all)
मार्गध्वम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमृग्/मार्ग् (धातु)
Formलोट्-लकार (imperative), मध्यम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; धातु: मार्ग् (अन्वेषणे)
हरियूथपाःleaders of monkey-troops
हरियूथपाः:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootहरि + यूथप (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (हरीणां यूथपाः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; संबोधनार्थे (vocative sense)

'O leaders of monkeys search for Sita in the countries of Saurashtra, and also Bahlika, Chandrachitra, in delightful villages and vast towns, also in Kukshi covered haphazardly with punnaga, bakula and uddalaka trees as well as ketaka shrubs.

S
Sugriva
V
vanaras
W
western direction (paścimā diś)
V
Varuṇa (implicit western ocean association)
S
samudra (western ocean)
T
tāpasas (ascetics)
N
nakra (crocodiles/alligators)

FAQs

Dharma is steadfast pursuit of a righteous goal despite hardship: the search must continue through deserts, mountains, and up to the sea, without shrinking from danger.

Sugrīva details the western route: rivers, ascetic forests, harsh terrain, mountain barriers, and finally the western ocean.

Dhṛti (fortitude) and utsāha (energetic resolve) in carrying out a noble mission.