Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

दक्षिणदिशि सीतान्वेषण-आदेशः

Commissioning the Southern Search for Sītā

नील मग्निसुतं चैव हनुमन्तं च वानरम्।पितामहसुतं चैव जाम्बवन्तं महाबलम्।।4.41.2।।सुहोत्रं च शरारिं च शरगुल्मं तथैव च।गजं गवाक्षं गवयं सुषेणमृषभं तथा।।4.41.3।।मैन्दं च द्विविदं चैव विजयं गन्धमादनम्।उल्कामुखमसङ्गं च हुताशनसुतावुभौ।।4.41.4।।अङ्गदप्रमुखान्वीरान्वीर: कपिगणेश्वरः।वेगविक्रमसम्पन्नान्सन्दिदेश विशेषवित्।।4.41.5।।

aṅgada-pramukhān vīrān vīraḥ kapi-gaṇeśvaraḥ | vega-vikrama-sampannān sandideśa viśeṣavit ||

ครั้งนั้น สุครีวะ วีรบุรุษผู้เป็นจอมแห่งหมู่พานร ผู้รู้แยกแยะและเด็ดขาด ได้ส่งเหล่าวีรชนที่มีอังคทะเป็นผู้นำ ผู้เพียบพร้อมด้วยความเร็วและเดชานุภาพออกไป

अङ्गदप्रमुखान्those having Aṅgada as foremost (Aṅgada and the chief ones)
अङ्गदप्रमुखान्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootअङ्गद + प्रमुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम् (masculine, accusative case, plural); समासः: अङ्गदः प्रमुखः येषां ते (अङ्गद-प्रमुखाः) — तेषान्
वीरान्heroes, brave warriors
वीरान्:
कर्म (object) (अङ्गदप्रमुखान् इति विशेष्यः)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम् (masculine, accusative case, plural)
वीरःthe hero
वीरः:
कर्ता (subject)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (masculine, nominative case, singular)
कपिगणेश्वरःlord/leader of the troop of monkeys
कपिगणेश्वरः:
कर्ता (subject) (वीरः इति विशेषण/समनाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootकपि + गण + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (masculine, nominative case, singular); समासः: कपीनां गणस्य ईश्वरः (षष्ठी-तत्पुरुषः)
वेगविक्रमसम्पन्नान्endowed with speed and prowess
वेगविक्रमसम्पन्नान्:
कर्म (object) (वीरान् इति विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootवेग + विक्रम + सम्पन्न (कृदन्त; √पद्/√पन्? here 'सम्पन्न' as past participial adjective from सम्+√पद्/√पन् in sense 'endowed/possessed')
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम् (masculine, accusative case, plural); कृदन्तः: सम्पन्न (भूतकृदन्त/कृतप्रत्ययान्त विशेषणम्); समासः: वेगेन च विक्रमेण च सम्पन्नाः (समाहार/द्वन्द्व-आश्रित-तत्पुरुषभावः; व्यवहारतः बहुपद-तत्पुरुषः)
सन्दिदेशdispatched, sent forth (ordered to go)
सन्दिदेश:
क्रिया (verbal action)
TypeVerb
Rootसम् + √दिश् (धातु)
Formलिट्-लकारः (परस्मैपदम्), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम् (perfect tense, 3rd person singular); धातुः: दिश् (आदेशे/निर्देशे) उपसर्गः: सम्
विशेषवित्knower of distinctions; expert, discerning
विशेषवित्:
कर्ता (subject) (कपिगणेश्वरः इति विशेषणम्)
TypeNoun
Rootविशेष + विद् (प्रातिपदिक; -वित् = 'knower')
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (masculine, nominative case, singular); समासः: विशेषं वेत्ति इति (उपपद-तत्पुरुषः); शब्दरूपम्: -वित् (विद्वान्-प्रकारः)

The extraordinary Sugriva commanded Nila, son of the firegod, Hanuman, the formidable, Jambavan, son of Brahma, Suhotra, Sarari, Saragulma, Gaja, Gavaksha, Gavaya, Sushena, Vrishabam, Mainda, Dvivida, Vijaya, Gandhamadana, the two sons of Firegod, Ulkamuka and Asanga including Angada, leader of the group, to proceed. All of them were endowed with speed and valour.

S
Sugrīva
A
Aṅgada

FAQs

Dharma is orderly leadership in service of righteousness: a leader assigns capable persons (speed and valor) to a mission that supports the just cause—recovering Sītā and aiding Rāma.

The narrative summarizes Sugrīva’s act of formally commissioning the southern contingent under Aṅgada.

Practical wisdom and decisiveness in command—choosing fit agents and dispatching them promptly.