Previous Verse
Next Verse

Shloka 44

दक्षिणदिशि सीतान्वेषण-आदेशः

Commissioning the Southern Search for Sītā

तत्र गन्धर्वपतयः पञ्च सूर्यसमप्रभाः।।4.41.43।।शैलूषो ग्रामणी श्शिग्रु श्शुभ्रो बभ्रुस्तथैव च।रविसोमाग्निवपुषां निवासः पुण्यकर्मणाम्।।4.41.44।।

ante pṛthivyā durdharṣās tatra svargajitaḥ sthitāḥ |

tataḥ paraṃ na vaḥ sevyāḥ pitṛlokas sudāruṇaḥ ||

ณปลายสุดแห่งพิภพ มีผู้ไม่อาจต้านทานได้ ผู้พิชิตสวรรค์สถิตอยู่ ถัดไปนั้นคือปิตฤโลกอันน่าสะพรึง มิใช่แดนที่พวกท่านควรเข้าไป

rājadhānīcapital city
rājadhānī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrājadhānī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
yamasyaof Yama
yamasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
eṣāthis
eṣā:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
kaṣṭenaby harsh/thick
kaṣṭena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootkaṣṭa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
tamasādarkness
tamasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottamas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
vṛtācovered
vṛtā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvṛ (धातु)
Formकृदन्त (क्त/PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; rājadhānī इत्यस्य विशेषणम्
etāvatso far/this much
etāvat:
Parimāṇa (परिमाण)
TypeIndeclinable
Rootetāvat (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपरिमाणवाचक-अव्ययप्रयोग (indeclinable sense: ‘this much/so far’)
evaonly
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय
yuṣmābhiḥby you
yuṣmābhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (सर्वनाम), तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
vīrāḥO heroes
vīrāḥ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvīra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), बहुवचन
vānarapuṅgavāḥO best of monkeys
vānarapuṅgavāḥ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvānara (प्रातिपदिक) + puṅgava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वानराणां पुङ्गवाः)
śakyampossible
śakyam:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootśak (धातु)
Formकृदन्त (यत्/gerundive used predicatively), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘possible’
vicetumto search
vicetum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootvi + cit (धातु)
Formकृदन्त (तुमुन्/infinitive), अव्ययभाव; ‘to search/explore’
gantumto go
gantum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formकृदन्त (तुमुन्/infinitive), अव्ययभाव; ‘to go’
or
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (disjunctive particle: ‘or’)
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
ataḥbeyond this/from here
ataḥ:
Apādāna (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootataḥ (अव्यय)
Formअपादानार्थक-अव्यय (ablatival adverb: ‘from here/beyond this’)
gatimatāmof those who can move/advance
gatimatām:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootgatimat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; ‘of the swift/active’
gatiḥpath/going
gatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgati (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

'Five ghandharva kings named Sailusha, Gramani, Sigru, Subhra and Babhru who have the radiance like the Sun reside there. It is the abode of those who have done meritorious deeds.They glow like Sun, Moon and Fire.

FAQs

Dharma includes knowing limits: even a righteous mission must respect cosmic and moral boundaries; certain realms are not to be transgressed.

Sugriva marks the farthest permissible extent of the search-route and warns of the dreadful realm beyond.

Discernment (viveka): understanding where effort is appropriate and where entry is prohibited.