Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

वानरसेनामोचनम् / Mobilization of the Vanara Hosts

ते पदं विष्णुविक्रान्तं पतत्रिज्योतिरध्वगाः।प्रयाताः प्रहिता राज्ञा हरयस्तत्क्षणेन वै।।।।

te padaṃ viṣṇuvikrāntaṃ patatrijyotiradhvagāḥ |

prayātāḥ prahitā rājñā harayas tatkṣaṇena vai ||

เหล่าวานรซึ่งพระราชาส่งไปนั้น ออกเดินทางในบัดดล ดำเนินไปตามทางแห่งปักษาและแสงทิพย์บนฟ้า คือหนทางเวหาที่พระวิษณุทรงก้าวย่างไว้

तेthey
ते:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
पदम्path; track
पदम्:
कर्म (Object/Path)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
विष्णुविक्रान्तम्traversed by Vishnu
विष्णुविक्रान्तम्:
विशेषण (Qualifier of padam)
TypeAdjective
Rootविष्णु-विक्रान्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः: विष्णुना विक्रान्तम् (तृतीया-तत्पुरुष)
पतत्रिज्योतिरध्वगाःtravellers on the paths of birds and heavenly lights
पतत्रिज्योतिरध्वगाः:
कर्ता (Subject apposition)
TypeNoun
Rootपतत्रि-ज्योतिस्-अध्वग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः: पतत्रिणां ज्योतिषां च अध्वगाः (समाहार-तत्पुरुष; अर्थतः 'moving in the paths of birds and luminaries')
प्रयाताःdeparted
प्रयाताः:
क्रिया (Action/result)
TypeVerb
Rootप्र√या + क्त (कृदन्त)
Formक्त-कृदन्त (past participle) used as finite sense; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
प्रहिताःsent forth
प्रहिताः:
कर्ता (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootप्र√हि + क्त (कृदन्त)
Formक्त-कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
राज्ञाby the king
राज्ञा:
कर्ता (Agent in passive)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
हरयःmonkeys
हरयः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तत्क्षणेनin that very moment
तत्क्षणेन:
करण (Time as instrument)
TypeNoun
Rootतत्-क्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; समासः: तस्मिन् क्षणे/तत् क्षणः (तत्पुरुष)
वैindeed
वै:
सम्बन्ध (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)

The monkeys ordered by the king, traversed the pathway of birds and heavenly bodies, the path Lord Visnu had trod. Note: the sky is called Vishnupada since Lord Visnu set his foot on the sky in his incarnation as Vamana.

S
Sugrīva
V
Vānara (Harayaḥ)
V
Viṣṇu

FAQs

Prompt execution of duty: when the purpose is righteous, delay is itself a form of negligence; disciplined speed becomes a moral necessity.

The dispatched Vānara groups depart immediately, described with cosmic imagery as moving through the sky.

Zeal in service—swift, wholehearted action in response to legitimate command.