Next Verse

Shloka 1

वानरसेनामोचनम् / Mobilization of the Vanara Hosts

एवमुक्तस्तु सुग्रीवो लक्ष्मणेन महात्मना।हनूमन्तं स्थितं पार्श्वे सचिवन्त्विदमब्रवीत्।।।।

evam uktaḥ tu sugrīvo lakṣmaṇena mahātmanā |

hanūmantaṃ sthitaṃ pārśve sacivam tv idam abravīt ||

ครั้นพระลักษมณ์ผู้มีจิตอันยิ่งใหญ่ตรัสดังนั้นแล้ว สุครีพจึงกล่าวถ้อยคำนี้แก่หนุมาน อำมาตย์ผู้ยืนอยู่เคียงข้าง

एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (thus)
उक्तःhaving been spoken to
उक्तः:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सुग्रीवस्य विशेषणम् (having been addressed/spoken to)
तुthen/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, विशेष/अनन्तरार्थक निपात
सुग्रीवःSugriva
सुग्रीवः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसुग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
लक्ष्मणेनby Lakshmana
लक्ष्मणेन:
Kartr (कर्तृ/Agent in passive)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; कर्तृकरण (agent in passive: by Lakshmana)
महात्मनाthe great-souled
महात्मना:
Kartr (कर्तृ/Agent qualifier)
TypeAdjective
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषणम् लक्ष्मणेन
हनूमन्तम्Hanuman
हनूमन्तम्:
Karma (कर्म/Object; addressee)
TypeNoun
Rootहनूमन्त् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
स्थितम्standing
स्थितम्:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् हनूमन्तम्
पार्श्वेat (his) side
पार्श्वे:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootपार्श्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण
सचिवम्minister/counsellor
सचिवम्:
Karma (कर्म/Apposition)
TypeNoun
Rootसचिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; हनूमन्तम् इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन (apposition)
तुand/then
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, विशेषार्थक
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (this [speech])
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपदम्

Having heard the great Lakshmana Sugriva said to Hanuman, the minister who stood by his side:

S
Sugriva
L
Lakshmana
H
Hanuman

FAQs

Dharma in kingship includes prompt, organized action through trusted ministers; righteous goals require disciplined administration.

After Lakshmana’s admonition, Sugriva turns to Hanuman to issue directives, signaling immediate operational response to Rama’s urgent mission.

Responsibility in leadership: Sugriva acts through counsel and command to fulfill pledged duty.