Previous Verse
Next Verse

Shloka 53

वर्षावर्णनम्

The Monsoon Description and Rama’s Counsel on Timing

वृत्ता यात्रा नरेन्द्राणां सेना प्रतिनिवर्तते।वैराणि चैव मार्गाश्च सलिलेन समीकृताः।।

vṛttā yātrā narendrāṇāṃ senā pratinivartate | vairāṇi caiva mārgāś ca salilena samīkṛtāḥ ||

การยาตราทัพของพระราชาทั้งหลายยุติลง กองทัพก็หวนกลับ; สายน้ำท่วมท้นทำให้หนทางราบเสมอกัน และความเป็นศัตรูก็ประหนึ่งถูกพักไว้ด้วย

वृत्ताended, ceased
वृत्ता:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवृत् (वृत् धातु) + क्त (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘समाप्ता/निवृत्ता’ अर्थे
यात्राexpedition, campaign
यात्रा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयात्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नरेन्द्राणाम्of kings
नरेन्द्राणाम्:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनर + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, बहुवचन; समासः—नराणाम् इन्द्राः (kings)
सेनाarmy
सेना:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसेना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रतिनिवर्ततेreturns
प्रतिनिवर्तते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति + नि + वृत् (वृत् धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
वैराणिhostilities, enmities
वैराणि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवैर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
and
:
Samuccaya-dyotaka (समुच्चय-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक-अव्यय
एवindeed, just
एव:
Avadhāraṇa-dyotaka (अवधारण-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (particle of emphasis)
मार्गाःroads, paths
मार्गाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमार्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
and
:
Samuccaya-dyotaka (समुच्चय-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक-अव्यय
सलिलेनby water
सलिलेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootसलिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
समीकृताःmade even/levelled (obliterated)
समीकृताः:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्ता-समानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootसम् + कृ (कृ धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त; अर्थः ‘समं कृताः/समतलीकृताः’

'Expeditions by kings come to a stop. The army returns. The flow of water blocks the roads. It suspends enmity (between states).

N
narendra (kings)
S
senā (army)
M
mārga (roads)

FAQs

Dharma includes restraint and realism: when conditions make action harmful or futile, pausing is also righteous—force must yield to truth (satya) about circumstance.

Rāma describes the monsoon’s effect on travel and warfare, underscoring why movement and operations become difficult.

Prudence (nīti): recognizing limits, avoiding reckless action, and aligning effort with appropriate time.