Shloka 35

मुक्तासकाशं सलिलं पतद्वैसुनिर्मलं पत्रपुटेषु लग्नम्।हृष्टा विवर्णच्छदना विहङ्गास्सुरेन्द्रदत्तं तृषिताः पिबन्ति।।

muktāsakāśaṃ salilaṃ patad vai sunirmalaṃ patrapuṭeṣu lagnam |

hṛṣṭā vivarṇacchadanā vihaṅgāḥ surendradattaṃ tṛṣitāḥ pibanti ||

สายน้ำที่ตกลงมาใสบริสุทธิ์ ส่องประกายดุจมุก เมื่อขังอยู่ในถ้วยใบไม้; เหล่านกผู้กระหายยินดีนัก—ปีกเปียกจนสีซีด—ดื่มด่ำดังเป็นทานที่พระอินทร์ประทาน

muktā-sakāśamlike pearls
muktā-sakāśam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmuktā + sakāśa (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Dvitīyā, Ekavacana; samāsa: muktāyāḥ sakāśam/iva (pearl-like) used as adjective to salilam
salilamwater
salilam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsalila (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Dvitīyā, Ekavacana
patatfalling
patat:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeVerb
Root√pat (धातु)
FormVartamāna-kṛdanta (present active participle), Napuṃsaka/avyaya-like usage; here agreeing with salilam: Napuṃsaka, Dvitīyā, Ekavacana
vaiindeed
vai:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormAvyaya; emphatic particle
sunirmalamvery pure
sunirmalam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu + nirmala (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Dvitīyā, Ekavacana; ‘very pure’ qualifying salilam
patra-puṭeṣuin leaf-cups
patra-puṭeṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootpatra + puṭa (प्रातिपदik)
FormPuṃliṅga (masc) or Napuṃsaka (contextual), Saptamī, Bahuvacana; samāsa: patrasya puṭeṣu (in leaf-cups)
lagnamcollected
lagnam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootlagna (कृदन्त/प्रातिपदिक; √lag धातु)
FormNapुंसकलिङ्ग, Dvitīyā, Ekavacana; past participle ‘stuck/collected’ qualifying salilam
hṛṣṭāḥdelighted
hṛṣṭāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roothṛṣṭa (कृदन्त/प्रातिपदिक; √hṛṣ)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; qualifying vihaṅgāḥ
vivarṇa-chadanāḥwith faded wings
vivarṇa-chadanāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvivarṇa + chadana (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; karmadhāraya: vivarṇaṃ chadanaṃ yeṣām (having faded covering/wings)
vihaṅgāḥbirds
vihaṅgāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvihaṅga (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana
surendra-dattamgiven by Indra
surendra-dattam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsurendra + datta (कृदन्त/प्रातिपदिक; √dā धातु)
FormNapुंसकलिङ्ग, Dvitīyā, Ekavacana; samāsa: surendreṇa dattam (given by Indra) qualifying salilam
tṛṣitāḥthirsty
tṛṣitāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roottṛṣita (कृदन्त/प्रातिपदिक; √tṛṣ धातु)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; ‘thirsty’ qualifying vihaṅgāḥ
pibantidrink
pibanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√pā (धातु)
FormLaṭ-lakāra (present), Prathama-puruṣa, Bahuvacana; parasmaipada

'Thirsty birds rejoice drinking exceedingly pure water held in leafcups offered by Indra (in the form of rain), which looks like pearls collected in the leafcups. As the drops fall on them the hue of their wings seems to change (fade).

I
Indra
R
rain
B
birds

FAQs

Dharma is suggested as reverence for rightful order and gratitude: rain is seen not as mere weather but as a divinely governed blessing. Seeing gifts rightly encourages humility and responsible living.

Rama continues his monsoon description, noting how rainwater collects naturally and sustains living beings in the forest.

Rama’s truth-oriented perception (Satya): he interprets the world with meaning, linking natural phenomena to a moral-spiritual order rather than randomness.