Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

वर्षावर्णनम्

The Monsoon Description and Rama’s Counsel on Timing

मेघाभिकामा परिसम्पतन्तीसम्मोदिता भाति बलाकपङ्क्तिः।वातावधूता वरपौण्डरीकीलम्बेव माला रचिताम्बरस्य।।

meghābhikāmā parisampatantī sammuditā bhāti balāka-paṅktiḥ | vātāvadhūtā vara-pauṇḍarīkī lambeva mālā racitāmbarasya ||

ฝูงนกกระเรียนบะลากา โผบินด้วยความยินดีและโหยหาเมฆา ส่องประกายงามนัก ถูกลมพัดไหวดุจพวงมาลัยยาวแห่งดอกบัวขาวอันประณีต ที่ร้อยพาดอยู่บนท้องนภา

megha-abhikāmālonging for clouds
megha-abhikāmā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmegha + abhikāma (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular; Tatpuruṣa: meghān abhikāmati (longing for clouds)
parisampatantīflying about/along
parisampatantī:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpari-sam-√pat (पत् धातु, गत्यर्थे) (कृदन्त)
FormFeminine, Nominative, Singular; Present active participle (शतृ) qualifying balākapaṅktiḥ
sammuditārejoiced
sammuditā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsam-√mud (मुद् धातु, हर्षे) (कृदन्त)
FormFeminine, Nominative, Singular; PPP (क्त) qualifying balākapaṅktiḥ
bhātishines/appears
bhāti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhā (भा धातु, दीप्तौ)
FormLaṭ-lakāra, Parasmaipada, 3rd person, Singular
balāka-paṅktiḥrow of cranes
balāka-paṅktiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbalāka + paṅkti (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular; Tatpuruṣa: balākānāṃ paṅktiḥ
vāta-avadhūtāwind-tossed
vāta-avadhūtā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvāta + ava-√dhū (धू धातु) (कृदन्त)
FormFeminine, Nominative, Singular; Tatpuruṣa: vātena avadhūtā (shaken by wind); PPP (क्त)
vara-pauṇḍarīkīof choice white lotuses
vara-pauṇḍarīkī:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvara + pauṇḍarīka (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular; Karmadhāraya: 'excellent white-lotus (garland)' (pauṇḍarīka = white lotus)
lambāhanging/long
lambā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootlamba (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular; predicate adjective to mālā
ivalike
iva:
Upamā-dyotaka (उपमाद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormSimile particle
mālāgarland
mālā:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootmālā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
racitāmade/strung
racitā:
Upamāna (उपमान)
TypeAdjective
Root√rac (रच् धातु, निर्माणे) (कृदन्त)
FormFeminine, Nominative, Singular; PPP (क्त) qualifying mālā
ambarasyaof the sky
ambarasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootambara (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Genitive, Singular

'The happy rows of herons flying in the sky to meet the clouds, appear like a longgarland of choice white lotuses strung together hanging in the sky.

C
clouds (megha)
C
cranes (balākā)
W
wind (vāta)
S
sky (ambara)

FAQs

Dharma values right association and rightful seeking: the cranes move toward the clouds in natural affinity. The image supports satya—that beings flourish when they move toward what sustains their proper life.

Rama describes cranes in flight during the monsoon, comparing their line to a lotus-garland stretched across the sky.

Hopeful orientation and harmony: moving toward support without disorder.