Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

प्रस्रवणगिरिवासवर्णनम्

Residence on Mount Prasravana; Counsel during the Rains

गिरिशृङ्गमिदं रम्यमुन्नतं पार्थिवात्मज4.27.7।।श्वेताभिः कृष्णताम्राभिश्शिलाभिरुपशोभितम्।नानाधातुसमाकीर्णं दरीनिर्झरशोभितम्4.27.8।।विविधैर्वृक्षषण्डैश्च चारुचित्रलतायुतम्।नानाविहगसङ्घुष्टं मयूररवनादितम्4.27.9।।मालतीकुन्दगुल्मैश्च सिन्धुवारैश्शिरीषकैः।कदम्बार्जुनसर्जैश्च पुष्पितैरुपशोभितम्4.27.10।।

giriśṛṅgam idaṁ ramyam unnataṁ pārthivātmaja || 4.27.7 ||

ข้าแต่โอรสแห่งกษัตริย์ ยอดเขานี้งดงามและสูงเด่นยิ่งนัก

गिरिशृङ्गम्the mountain peak
गिरिशृङ्गम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक) + शृङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; तत्पुरुष: गिरेः शृङ्गम् = mountain-peak; here subject of description
इदम्this
इदम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Determiner)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; demonstrative ‘this’ agreeing with गिरिशृङ्गम्
रम्यम्beautiful
रम्यम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; adjective of गिरिशृङ्गम्
उन्नतम्lofty
उन्नतम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootउन्नत (कृदन्त; √नम् (धातु) + क्त, with उपसर्ग उद्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; past participial adjective ‘raised/lofty’
पार्थिवात्मजO prince
पार्थिवात्मज:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक) + आत्मज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; तत्पुरुष: पार्थिवस्य आत्मजः = king’s son (prince)
श्वेताभिःwith white
श्वेताभिः:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootश्वेत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन; instrumental ‘with white (ones)’ qualifying शिलाभिः
कृष्णताम्राभिःwith black and red
कृष्णताम्राभिः:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक) + ताम्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; द्वन्द्व: कृष्णाश्च ताम्राश्च = black and copper-red (stones)
शिलाभिःwith stones
शिलाभिः:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootशिला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; instrumental: with stones/rocks
उपशोभितम्adorned
उपशोभितम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootउपशोभित (कृदन्त; √शुभ्/शोभ् (धातु) + क्त, with उपसर्ग उप)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; past participle used adjectivally: ‘adorned/beautified’
नानाvarious
नाना:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeIndeclinable
Rootनाना (अव्यय)
Formअव्यय; adjective-like indeclinable meaning ‘various’
धातुminerals
धातु:
Samāsa-aṅga (समासाङ्ग/Compound member)
TypeNoun
Rootधातु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (collective in compound); ‘mineral/ore’
समाकीर्णम्strewn with
समाकीर्णम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootसमाकीर्ण (कृदन्त; √कॄ (धातु) + क्त, with उपसर्ग सम्-आ)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘strewn/filled’
नानाधातुसमाकीर्णम्strewn with various minerals
नानाधातुसमाकीर्णम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootनाना (अव्यय) + धातु (प्रातिपदिक) + समाकीर्ण (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (descriptive): ‘strewn with various minerals’ (as a single epithet)
दरीनिर्झरशोभितम्beautified by caves and waterfalls
दरीनिर्झरशोभितम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootदरी (प्रातिपदिक) + निर्झर (प्रातिपदिक) + शोभित (कृदन्त; √शुभ्/शोभ् + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (instrumental/associative sense): दरीभिः निर्झरैश्च शोभितम् = beautified by caves and waterfalls
विविधैःwith various
विविधैः:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया, बहुवचन; instrumental ‘with various’ qualifying वृक्षषण्डैः
वृक्षषण्डैःwith clusters of trees
वृक्षषण्डैः:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक) + षण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुष: वृक्षाणां षण्डाः = clusters of trees
and
:
Samuccaya (समुच्चय/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction ‘and’
चारुचित्रलतायुतम्endowed with lovely creepers
चारुचित्रलतायुतम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootचारु (प्रातिपदिक) + चित्र (प्रातिपदिक) + लता (प्रातिपदिक) + युत (कृदन्त; √यु (धातु) + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष: चारुचित्राभिः लताभिः युतम् = endowed with lovely variegated creepers
नानाविहगसङ्घुष्टम्resounding with various birds
नानाविहगसङ्घुष्टम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootनाना (अव्यय) + विहग (प्रातिपदिक) + सङ्घुष्ट (कृदन्त; √घुष् (धातु) + क्त, with सम्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष: नानाविहगैः सङ्घुष्टम् = resounding with various birds
मयूररवनादितम्echoing with peacock calls
मयूररवनादितम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootमयूर (प्रातिपदिक) + रव (प्रातिपदिक) + नादित (कृदन्त; √नद् (धातु) + क्त/ित)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष: मयूररवैः नादितम् = filled with peacock-cries
मालतीकुन्दगुल्मैःwith mālatī and kunda bushes
मालतीकुन्दगुल्मैः:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootमालती (प्रातिपदिक) + कुन्द (प्रातिपदिक) + गुल्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुष (enumerative): मालती-कुन्द-गुल्मैः = with jasmine and kunda bushes
and
:
Samuccaya (समुच्चय/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction ‘and’
सिन्धुवारैःwith sindhuvāra plants
सिन्धुवारैः:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootसिन्धुवार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; instrumental: with sindhuvāra plants
शिरीषकैःwith śirīṣa trees
शिरीषकैः:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootशिरीषक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; instrumental: with śirīṣa trees
कदम्बार्जुनसर्जैःwith kadamba, arjuna, and sarja trees
कदम्बार्जुनसर्जैः:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootकदम्ब (प्रातिपदिक) + अर्जुन (प्रातिपदिक) + सर्ज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; द्वन्द्व: कदम्बाश्च अर्जुनाश्च सर्जाश्च = with kadamba, arjuna, and sarja trees
and
:
Samuccaya (समुच्चय/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction ‘and’
पुष्पितैःwith blossoms
पुष्पितैः:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootपुष्पित (कृदन्त; √पुष्प् (धातु) + क्त/ित)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया, बहुवचन; instrumental ‘with blooming (trees)’
उपशोभितम्beautifully adorned
उपशोभितम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootउपशोभित (कृदन्त; √शुभ्/शोभ् (धातु) + क्त, with उप)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘adorned’ (repeated epithet)

'O prince! this lovely mountain peak is lofty. It has white, black and red stones with many kinds of minerals scattered all over. It is delightful with caves and streams, and various clusters of trees and variegated vines. The chirps of several kinds of birds as well as the sounds of excellent peacocks are heard here. This place is delightful with bushes of jasmine, kunda and sindhuvara, sireeshaka, kadamba, arjuna and sarja in bloom.

R
Rāma

FAQs

The verse supports dharma indirectly: righteous action is sustained by steadiness of mind, and the speaker’s gentle, respectful address to the prince models courteous speech (maryādā) that helps calm and guide one who bears responsibility.

A companion describes a lofty, beautiful mountain peak to Rāma, preparing him (emotionally and practically) for the journey and the events unfolding in the Kishkindhā region.

Guidance with empathy and respect—speaking in a way that uplifts the listener and supports resolve.