Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

प्रस्रवणगिरिवासवर्णनम्

Residence on Mount Prasravana; Counsel during the Rains

गुहाद्वारे च सौमित्रे शिला समतला शुभा।श्लक्ष्णा चैवायता चैव भिन्नाञ्जनचयोपमा4.27.13।।

guhā-dvāre ca saumitre śilā samatalā śubhā | ślakṣṇā caivāyatā caiva bhinnāñjana-cayopamā ||

โอ้เสามิตรี ณ ปากถ้ำมีศิลาก้อนหนึ่งเป็นมงคล—ราบเรียบ ละเอียดลื่น และกว้างยาว—ดุจพูนอัญชันอันสุกใสเป็นประกาย

guhā-dvāreat the cave-entrance
guhā-dvāre:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootguhā (प्रातिपदिक) + dvāra (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (षष्ठी-तत्पुरुष: guhāyāḥ dvāram); Napuṃsakaliṅga, Saptamī (7th), Ekavacana
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta
saumitreO Saumitra (Lakṣmaṇa)
saumitre:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootsaumitra (प्रातिपदिक; संबोधन)
FormPuṃliṅga, Sambodhana (Vocative/सम्बोधन), Ekavacana
śilāa rock
śilā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootśilā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana
samatalāeven/level
samatalā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootsamatalā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; predicate/attributive adjective of śilā
śubhāauspicious/beautiful
śubhā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootśubhā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; adjective of śilā
ślakṣṇāsmooth
ślakṣṇā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootślakṣṇa (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; adjective of śilā
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvadhāraṇa-nipāta
āyatālong/extended
āyatā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootāyata (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; adjective of śilā
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvadhāraṇa-nipāta
bhinna-añjana-caya-upamāresembling a heap of (shining) collyrium
bhinna-añjana-caya-upamā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootbhinna (कृदन्त; √bhid (धातु) PPP) + añjana (प्रातिपदिक) + caya (प्रातिपदिक) + upamā (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (उपमा-समास/निर्देश: 'having resemblance to a heap of split añjana'); Strīliṅga, Prathamā, Ekavacana; adjective of śilā

'O Lakshmana! at the entrance of the cave is a rock, smooth and large, resembling a heap of shining collyrium.

S
Saumitri (Lakṣmaṇa)
Ś
śilā (rock)
A
añjana (collyrium)

FAQs

Dharma includes attentiveness and care: noticing and choosing a stable, auspicious setting supports disciplined living and right action.

The entrance to the cave is described, highlighting a suitable rock-surface—suggesting readiness to settle there during the waiting period.

Mindful observation and steadiness—qualities that mirror the stability sought in ethical life.