Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

महाभिषेकः

Sugriva’s Coronation and Angada’s Installation

चतुर्दश समास्सौम्य ग्रामं वा यदि वा पुरम्।।न प्रवेक्ष्यामि हनुमन्पितुर्निर्देशपालकः।

caturdaśa samāḥ saumya grāmaṃ vā yadi vā puram | na pravekṣyāmi hanuman pitur nirdeśa-pālakaḥ ||

โอ้หนุมานผู้เจริญ เราผู้รักษาพระบัญชาของพระบิดา จะไม่เข้าไปในหมู่บ้านหรือในนครใด ๆ ตลอดสิบสี่ปี

चतुर्दशfourteen
चतुर्दश:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर्दश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (संख्यापूर्वक): चतुर्दश; अव्ययवत् संख्याविशेषण; समासान्त-रूपेण विशेषणम् (qualifies समाः)
समाःyears
समाः:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
सौम्यO gentle one
सौम्य:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसौम्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; संबोधन-पद
ग्रामम्a village
ग्रामम्:
Karma (कर्म) (of प्रवेक्ष्यामि)
TypeNoun
Rootग्राम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; गन्तव्य-स्थान (goal)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध) (coordination)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle)
यदिif
यदि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्यय; शर्तार्थक (conditional particle)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक-निपात
पुरम्a city
पुरम्:
Karma (कर्म) (of प्रवेक्ष्यामि)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; गन्तव्य-स्थान
not
:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation)
प्रवेक्ष्यामिI shall enter
प्रवेक्ष्यामि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + विश् (धातु)
Formलृट्-लकार (simple future), परस्मैपद; उत्तमपुरुष (1st), एकवचन
हनुमन्O Hanuman
हनुमन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootहनुमत् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; संबोधन-पद
पितुःof (my) father
पितुः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
निर्देशपालकःone who obeys the command
निर्देशपालकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनिर्देश-पालक (प्रातिपदिक); पाल् (धातु)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष): पितुः निर्देशस्य पालकः; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृपद

'Dear Hanuman! In obedience to my father's command I should not enter any village or city for fourteen years.

R
Rāma
H
Hanumān
D
Daśaratha (implied as 'father')

FAQs

Satya and dharma as vow-keeping: Rāma treats his father’s command as binding truth, restraining personal convenience to uphold integrity.

Hanumān’s invitation implies entering Kiṣkindhā; Rāma declines, citing the exile-rule that he must not enter settlements for fourteen years.

Steadfast fidelity to a promise (pitṛ-vākya-paripālana), showing self-control and unwavering commitment to righteousness.