Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

ताराविलापः

Tārā’s Lament over Vāli

स्वगात्रप्रभवे वीर शेषे रुधिरमण्डले।क्रिमिरागपरिस्तोमे त्वमात्मशयने यथा।।

svagātraprabhave vīra śeṣe rudhiramaṇḍale | krimirāgaparistome tvam ātmaśayane yathā ||

โอ้ วีรบุรุษ! ท่านนอนอยู่ท่ามกลางวงเลือดที่ไหลจากกายของตนเอง; มีหนอนรายล้อมเป็นพวง และแดงฉานราวผ้าปู—ประหนึ่งเอนกายบนแท่นบรรทมของตน

स्वगात्रप्रभवेin (blood) arising from your own body
स्वगात्रप्रभवे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootस्व + गात्र + प्रभव (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (स्वगात्रात् प्रभवः) विशेषणम् (रुधिरमण्डले)
वीरO hero
वीर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
शेषेyou lie
शेषे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootशी (धातु)
Formलट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
रुधिरमण्डलेin a pool/circle of blood
रुधिरमण्डले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootरुधिर + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रुधिरस्य मण्डलम्)
क्रिमिरागपरिस्तोमेon a bedspread reddened (as if) by worms/dye
क्रिमिरागपरिस्तोमे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्रिमि + राग + परिस्तोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (क्रिमिरागेण परिस्तोमः)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
आत्मशयनेin your own bed
आत्मशयने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootआत्मन् + शयन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (आत्मनः शयनम्)
यथाas if
यथा:
Upama (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमा/प्रकार-अव्यय (as, just as)

'O bull among monkeys! how can I embrace you with my arms as your body is covered with dust particles and blood?.

T
Tārā
V
Vāli

FAQs

Dharma is framed through compassion and truth: Tārā speaks plainly about the reality of death, urging a sober recognition of the consequences of conflict.

Tārā beholds Vāli lying gravely wounded and describes his condition with a striking image of blood as a ‘bed’.

Compassionate honesty—Tārā’s grief does not distort truth; it expresses love while acknowledging reality.