Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

दुन्दुभिवधप्रसङ्गः

The Dundubhi Episode and the Proof of Rama’s Prowess

धारयन्माहिषं रूपं तीक्ष्णशृङ्गो भयावहः।प्रावृषीव महामेघस्तोयपूर्णो नभस्स्थले4.11.25।।ततस्तु द्वारमागम्य किष्किन्धाया महाबलः।ननर्द कम्पयन्भूमिं दुन्दुभिर्दुन्दुभिर्यथा4.11.26।।

dhārayan māhiṣaṃ rūpaṃ tīkṣṇa-śṛṅgo bhayāvahaḥ |

prāvṛṣīva mahā-meghas toyapūrṇo nabhas-sthale || 4.11.25 ||

tatas tu dvāram āgamya kiṣkindhāyā mahā-balaḥ |

nanarda kampayan bhūmiṃ dundubhir dundubhir yathā || 4.11.26 ||

เขาแปลงกายเป็นควายป่าผู้สยดสยอง มีเขาแหลมคม น่าหวาดกลัว ดุจเมฆใหญ่ฤดูฝนที่อุ้มน้ำเต็มฟ้า ครั้นถึงประตูกิษกินธา มหาบุรุษนั้นก็คำรามดุจมโหระทึกศึก ราวกับสั่นสะเทือนแผ่นดิน

ततःthen
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/अनन्तर-निर्देशक (then/thereafter)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात (but/indeed)
द्वारम्gate/entrance
द्वारम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootद्वार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म) एकवचनम्
आगम्यhaving reached
आगम्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/absolutive), पूर्वक्रिया (having reached)
किष्किन्धायाःof Kishkindhā
किष्किन्धायाः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकिष्किन्धा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध) एकवचनम्
महाबलःmighty
महाबलः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्; कर्तृपद-विशेषणम्
ननर्दroared
ननर्द:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनर्द् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचनम्, परस्मैपदम्
कम्पयन्shaking
कम्पयन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootकम्प् (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present active participle), प्रथमा एकवचनम्, पुंलिङ्ग; क्रियासहचर (roaring while shaking)
भूमिम्the earth
भूमिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म) एकवचनम्
दुन्दुभिःby/like Dundubhi
दुन्दुभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदुन्दुभि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण) एकवचनम्; उपमान-निर्देशे (as/like Dundubhi)
दुन्दुभिः(like) Dundubhi
दुन्दुभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदुन्दुभि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण) एकवचनम्; पुनरुक्ति-बल (emphatic repetition)
यथाas
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमा/प्रकारवाचक-अव्यय (as/just as)

'Mighty Dundubhi assuming the form of a frightening buffalo with pointed horns looking like a huge, dark rain-cloud in the sky in monsoon marched to the entrance of Kishkinda and roared like a war-drum as if shaking the earth.

D
Dundubhi
K
Kishkindha

FAQs

Dharma is contrasted with intimidation: strength used to terrorize and provoke disorder is a misuse of power, not righteous conduct.

Dundubhi arrives at Kishkindha’s entrance in a buffalo form and loudly challenges, creating fear and disturbance.

The episode foregrounds the absence of humility; the display is driven by arrogance and aggression rather than restraint.