Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

सुग्रीवस्य वैरानुकथनम्

Sugriva’s Account of Enmity and Appeal to Rama

आर्तश्चाथ बिलद्वारि स्थितस्संवत्सरं नृप।दृष्ट्वाऽहं शोणितं द्वारि बिलाच्चापि समुत्थितम्4.10.4।।शोकसंविग्नहृदयो भृशं व्याकुलितेन्द्रियः।अपिधाय बिलद्वारं शैलशृङ्गेण तत्तथा4.10.5।।तस्माद्देशादपाक्रम्य किष्किन्धां प्राविशं पुनः।

ārtaś cātha biladvāri sthitaḥ saṃvatsaraṃ nṛpa | dṛṣṭvā'haṃ śoṇitaṃ dvāri bilāc cāpi samutthitam (4.10.4) || śokasaṃvignahṛdayo bhṛśaṃ vyākulitendriyaḥ | apidhāya biladvāraṃ śailaśṛṅgeṇa tattathā (4.10.5) || tasmād deśād apākramya kiṣkindhāṃ prāviśaṃ punaḥ |

ข้าพเจ้าขอกล่าวย้ำอีกครั้ง ข้าแต่พระราชา: ครั้นเห็นโลหิตไหลออกจากถ้ำ ใจข้าพเจ้าถูกความโศกครอบงำ อินทรีย์ทั้งหลายหวั่นไหว จึงปิดปากถ้ำด้วยศิลามหึมาดุจยอดเขา แล้วถอยออกจากที่นั้น กลับสู่กิษกินธา

विषादात्from grief
विषादात्:
Hetu (हेतु/cause)
TypeNoun
Rootविषाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (ablative), एकवचन
इहhere
इह:
Deśa (देश)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (accusative), एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), पूर्वकाल
पौरैःby the citizens
पौरैः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपौर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (instrumental), बहुवचन
मन्त्रिभिःby the ministers
मन्त्रिभिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
एवindeed; just
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic particle)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात
अभिषिक्तःconsecrated
अभिषिक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअभि-षिच् (धातु) → अभिषिक्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (अहम्)
not
:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
कामेनby desire
कामेन:
Hetu (हेतु/cause)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (instrumental), एकवचन
तत्that (act)
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; refers to the act/fault
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (genitive), एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
क्षन्तुम्to forgive
क्षन्तुम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootक्षम् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अर्थः—‘to forgive’
अर्हसिyou ought
अर्हसि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट् (present), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

'O king I waited at the entrance of the cave for a year. As you did not come out, I felt distressed and my heart sank in great sorrow seeing blood flowing out of the cave. With my senses fused I returned to Kishkinda, closing the entrance with a rock(lest the demon should come out).

V
Vāli
S
Sugrīva
K
Kiṣkindhā
C
cave (bila)

FAQs

Even in repeated/variant transmission, the ethical claim remains: Sugrīva frames his act as protective and non-treacherous, appealing to truthfulness (satya) about his intent.

A duplicated/continued verse segment in the Southern Recension reiterating Sugrīva’s explanation of sealing the cave and returning.

Accountability—explaining one’s actions and motives when accused.